Gërhitja është një tingull i ngjirur ose i ashpër që ndodh kur ajri kalon përmes indeve të relaksuara në fyt, duke i bërë ato të dridhen gjatë frymëmarrjes. Pothuajse të gjithë njerëzit gërhasin herë pas here, por për disa kjo është një problem kronik. Ndonjëherë, gërhitja mund të jetë edhe shenjë e një problemi serioz shëndetësor. Përveç kësaj, ajo mund të shqetësojë partnerin gjatë gjumit. Ndryshimet në stilin e jetës, si humbja e peshës, shmangia e alkoolit para gjumit dhe fjetja në anë, mund të ndihmojnë në zvogëlimin ose ndalimin e gërhitjes. Në disa raste, mund të përdoren pajisje mjekësore ose trajtime kirurgjikale për të reduktuar gërhitjen, por ato nuk janë të nevojshme ose të përshtatshme për çdo person.
Simptomat
Gërhitja shpesh lidhet me një çrregullim të gjumit të quajtur apnea obstruktive e gjumit (OSA). Jo të gjithë personat që gërhasin kanë OSA, por nëse gërhitja shoqërohet me simptomat e mëposhtme, duhet të konsultoheni me mjekun:
- ndërprerje të frymëmarrjes gjatë gjumit (të vërejtura nga të tjerët);
- përgjumje të tepërt gjatë ditës;
- vështirësi në përqendrim;
- dhimbje koke në mëngjes;
- dhimbje fyti pas zgjimit;
- gjumë i shqetësuar;
- zgjim gjatë natës me ndjesi mbytjeje ose gulçimi;
- tension i lartë i gjakut;
- dhimbje gjoksi gjatë natës;
- gërhitje aq e fortë sa shqetëson partnerin;
- tek fëmijët: mungesë përqendrimi, probleme në sjellje ose rezultate të dobëta në shkollë.
Apnea obstruktive e gjumit karakterizohet zakonisht nga gërhitje e fortë e ndjekur nga periudha heshtjeje, kur frymëmarrja ndalet ose ngadalësohet. Më pas personi zgjohet me një gërhitje të fortë ose me ndjesinë e mungesës së ajrit. Këto episode mund të përsëriten shumë herë gjatë natës dhe ndikojnë në cilësinë e gjumit.
Kur duhet të shkoni te mjeku?
Konsultohuni me mjekun nëse keni ndonjë nga simptomat e mësipërme, pasi ato mund të tregojnë se gërhitja lidhet me apnea obstruktive të gjumit. Nëse fëmija juaj gërhet, këshillohuni me pediatrin. Edhe fëmijët mund të kenë apnea obstruktive të gjumit, e cila shpesh lidhet me bajamet e zmadhuara, adenoidet ose mbipeshën.
Shkaqet
Gërhitja mund të shkaktohet nga disa faktorë, duke përfshirë:
- anatominë e gojës dhe të hundës;
- konsumimin e alkoolit;
- alergjitë;
- ftohjen;
- mbipeshën.
Kur kaloni nga gjumi i lehtë në gjumë të thellë, muskujt e qiellzës së butë, gjuhës dhe fytit relaksohen. Indet e relaksuara mund të bllokojnë pjesërisht rrugët e frymëmarrjes dhe të dridhen gjatë kalimit të ajrit, duke shkaktuar gërhitjen. Sa më të ngushta të jenë rrugët e frymëmarrjes, aq më i fortë është rrjedhja e ajrit dhe aq më e fortë bëhet gërhitja.
Faktorë që ndikojnë në gërhitje
Anatomia e gojës. Qiellza e butë e trashë ose e ulët, uvula e zgjatur ose indet e tepërta në fyt mund të ngushtojnë rrugët e frymëmarrjes.
Alkooli. Konsumimi i alkoolit para gjumit relakson muskujt e fytit dhe rrit gërhitjen.
Problemet e hundës. Kongjestioni kronik i hundës ose devijimi i septumit nazal mund të pengojnë frymëmarrjen normale.
Mungesa e gjumit. Gjumi i pamjaftueshëm rrit relaksimin e muskujve të fytit.
Pozicioni i gjumit. Gërhitja është më e shpeshtë kur flini me shpinë, pasi graviteti ngushton rrugët e frymëmarrjes.
Faktorët e rrezikut
Rreziku i gërhitjes është më i lartë nëse:
- jeni mashkull;
- jeni mbipeshë ose obez;
- keni rrugë të ngushta të frymëmarrjes;
- konsumoni alkool, veçanërisht para gjumit;
- keni probleme kronike të hundës ose septum të devijuar;
- keni histori familjare të gërhitjes ose apnesë obstruktive të gjumit.
Komplikimet
Gërhitja e vazhdueshme nuk është vetëm bezdi. Nëse lidhet me apnenë obstruktive të gjumit, ajo mund të rrisë rrezikun për:
- përgjumje gjatë ditës;
- nervozizëm dhe irritim;
- vështirësi në përqendrim;
- tension të lartë të gjakut;
- sëmundje të zemrës;
- goditje në tru;
- probleme të sjelljes dhe të të nxënit tek fëmijët;
- rrezik më të lartë për aksidente automobilistike për shkak të përgjumjes.
Parandalimi
Për të zvogëluar ose parandaluar gërhitjen:
- Mbani një peshë trupore të shëndetshme.
- Flini në anë dhe jo me shpinë.
- Shmangni konsumimin e alkoolit disa orë para gjumit.
- Flini mjaftueshëm çdo natë.
- Trajtoni alergjitë dhe bllokimin e hundës.
- Ndaloni pirjen e duhanit.
- Kryeni aktivitet fizik të rregullt.
- Konsultohuni me mjekun nëse gërhitja është e vazhdueshme ose shoqërohet me ndërprerje të frymëmarrjes.
