Ekonomistët po paralajmërojnë se “super” El Niño këtë vit mund të shkaktojë një goditje të rëndë ndaj çmimeve globale të ushqimeve, e cila mund të zgjasë deri në vitin 2028.
Ndërsa lufta në Iran po i çon çmimet e ushqimeve në nivelin më të lartë të tre viteve të fundit, ekonomistët thanë se zinxhirët e furnizimit po përballen me “dy goditje njëherësh”, të nxitura nga kushtet ekstreme të motit të lidhura me ngrohjen globale.
Shkencëtarët kanë thënë se El Niño i viteve 2026–2027, i cili formohet kur ndryshimet në modelet e erërave lejojnë që ujërat më të ngrohta të përhapen në pjesën qendrore dhe lindore të Oqeanit Paqësor ekuatorial, ka një mundësi historikisht të pazakontë për t’u zhvilluar në një ngjarje “shumë të fortë”, duke shkaktuar valë të nxehti, përmbytje dhe stuhi më të fuqishme.
I përshkruar si “super” ose “Godzilla” El Niño (jo zyrtarisht), Administrata Kombëtare Amerikane për Oqeanet dhe Atmosferën (NOAA) konfirmoi muajin e kaluar se kushtet e ngrohjes po përhapeshin në Paqësor dhe se kishte një 63% mundësi që temperaturat e sipërfaqes së detit të kalonin 2°C mbi normalen më vonë gjatë këtij viti.
Në një kohë kur familjet në mbarë botën po përballen tashmë me rritjen e kostos së jetesës, ekspertët thonë se një El Niño ekstrem mund të shtojë më tej presionin ekonomik. Mundësia e një goditjeje të re inflacioniste po shqetëson gjithashtu bankat qendrore, duke rritur frikën se normat e interesit mund të mbahen në nivele të larta për një periudhë më të gjatë.
“El Niño rikthen ‘klimaflacionin’ në axhendë”, thonë analistët e një banke italiane. “Valët e fundit të të nxehtit në Evropë janë një kujtesë se baza klimatike tashmë po ndryshon. El Niño mund të shtojë një shtresë të re presioni më vonë gjatë këtij viti, pasi përforcon efektet e ngrohjes globale”.
Ky fenomen që ndodh natyrshëm ka një histori të ndikimit mbi të korrat dhe rrjetin e furnizimit me ushqime. Më shumë se një shekull më parë, një El Niño që me shumë gjasa do të kishte qenë më i rëndi i regjistruar ndonjëherë shkaktoi thatësira katastrofike në Kinë, Afrikën Jugore, Brazil, Egjipt dhe Indi.
Duke krijuar kushte urie në një situatë të përkeqësuar nga sundimi kolonial, miliona njerëz humbën jetën, përfshirë më shumë se 6 milionë persona në Indi gjatë viteve 1876–1878.
Ngjarjet El Niño të viteve 1981–1982, 1996–1997, 2015–2016 dhe 2023–2024 kanë qenë ndër më të fuqishmet e regjistruara. Megjithatë, parashikimet e NOAA tregojnë se cikli i viteve 2026–2027 mund të jetë edhe më i rëndë duke rritur rrezikun që thatësirat dhe përmbytjet të dëmtojnë të korrat dhe furnizimin me ushqime në mbarë botën.
Sipas analistëve të Goldman Sachs, fuqia e këtij El Niño mund të shkaktojë një rritje prej 15,8% të çmimeve globale të produkteve ushqimore bazë. Kjo do të kishte pasoja zinxhir në mbarë botën, përfshirë konsumatorët në Evropë, ku banka parashikon se çmimet e ushqimeve mund të rriten me 1,3% në të gjithë zonën euro.
Megjithatë, ndikimi i plotë do të kërkojë kohë, për shkak të mënyrës se si kostot e pasojave klimatike përhapen përmes zinxhirëve globalë të furnizimit me ushqime. Për këtë arsye, Goldman Sachs tha se pasojat mund të arrijnë të “realizohen plotësisht” vetëm në gjysmën e dytë të vitit 2028.
Pjesa më e madhe e vonesës lidhet me kohën kur kushtet ekstreme të motit godasin prodhimin bujqësor, duke pasur parasysh ciklet e ndryshme të mbjelljes, rritjes dhe korrjes për lloje të ndryshme kulturash.
Edhe sfidat logjistike, përfshirë nivelet e ujit në kanalet dhe lumenjtë që përdoren për transportet kryesore, do të kenë ndikim.
Zakonisht, fenomenet El Niño sjellin rrezik më të lartë për thatësira në Afrikën Jugore dhe në pjesët veriore të Amerikës së Jugut, por shkaktojnë përmbytje në Brazilin jugor, Argjentinë, Paraguaj dhe Uruguai.
Analistët thonë se vendet me të ardhura më të ulëta, të cilat tashmë janë goditur më rëndë nga konflikti në Iran, ka të ngjarë të vuajnë më shumë nga pasojat.
Mënyra se si çmimet reflektohen në raftet e dyqaneve varet nga strategjitë mbështetëse dhe politikat vendase. Faktorë të tillë si kërkesa e konsumatorëve dhe politikat e çmimeve nga shitësit me pakicë luajnë gjithashtu një rol./The Guardian
