Shumë prindër besojnë se i duan fëmijët e tyre njësoj dhe se nuk bëjnë dallime mes tyre. Megjithatë, studimet psikologjike tregojnë se në shumicën e familjeve ekziston, me vetëdije ose pa vetëdije, një formë favoritizmi. Rreth dy të tretat e prindërve kanë një fëmijë të cilit i kushtojnë më shumë vëmendje, mbështetje ose afërsi emocionale, dhe kjo prirje shpesh vazhdon edhe kur fëmijët rriten.
Fëmijët e kuptojnë shumë herët nëse trajtohen ndryshe nga vëllezërit apo motrat e tyre. Në fillim, ata përpiqen ta justifikojnë sjelljen e prindërve: “Ai është më i vogël”, “Ajo ka më shumë nevojë”, ose “Prindërit janë thjesht më të rreptë me mua”. Por kur trajtimi i veçantë vazhdon me vite, kjo ndjenjë shndërrohet në zhgënjim dhe dhimbje emocionale. Për shumë persona, kjo plagë nuk mbyllet as në moshë madhore.
Studimet tregojnë se fëmijët që ndihen më pak të favorizuar kanë më shumë gjasa të përjetojnë ankth, depresion dhe vetëvlerësim të ulët. Ata shpesh kanë marrëdhënie më të tensionuara me familjen dhe ndihen më pak të sigurt emocionalisht. Këto pasoja nuk lidhen vetëm me fëmijërinë: edhe si të rritur, perceptimi se “nuk kam qenë i preferuari” ndikon fort në shëndetin mendor, ndonjëherë më shumë se faktorë si puna, martesa apo mosha.
Kjo nuk varet domosdoshmërisht nga suksesi apo problemet e fëmijës. Sipas kërkimeve, prindërit priren të favorizojnë fëmijët më të vegjël, vajzat dhe ata që kanë personalitet më të qetë. Një faktor shumë i rëndësishëm është ngjashmëria në vlera dhe bindje: prindërit ndihen më të afërt me fëmijët që mendojnë dhe jetojnë si ata.
Ajo që ka më shumë rëndësi nuk është nëse prindërit e pranojnë ose jo, por si e përjetojnë fëmijët trajtimin e pabarabartë. Studimet tregojnë se prindërit dhe fëmijët shpesh nuk bien dakord se kush është i favorizuar dhe sa i drejtë është ky trajtim. Për më tepër, këto tema rrallë diskutohen hapur në familje, duke e bërë dhimbjen edhe më të heshtur.
Edhe fëmijët e “preferuar” nuk janë gjithmonë të fituar. Kur diferenca në trajtim është shumë e madhe, ata mund të ndihen fajtorë, të sikletosur ose nën presion për të qenë “të denjë” për dashurinë e veçantë që marrin.
Psikologët theksojnë se ky fenomen nuk është gjithmonë i shmangshëm, por mënyra si menaxhohet ka shumë rëndësi. Kur prindërit janë të detyruar të trajtojnë fëmijët ndryshe, shpjegimi i arsyes ndihmon shumë. Kur fëmija e kupton pse një vëlla apo motër ka më shumë nevojë për ndihmë në një moment të caktuar, pasojat emocionale zvogëlohen.
Diferencimi lë gjurmë të thella sepse marrëdhënia me prindërit është një nga lidhjet më të forta dhe më të rëndësishme në jetë. Janë ata nga të cilët presim dashurinë më të madhe dhe më të pakushtëzuar. Kur kjo dashuri duket e pabarabartë, dhimbja mund të zgjasë një jetë të tërë.
