A ke ndjerë ndonjëherë më shumë kënaqësi për një raft që e montove vetë sesa për një objekt shumë më të shtrenjtë që ta sollën gati? Ky fenomen quhet “Efekti IKEA”, një dukuri psikologjike që tregon se kur kontribuojmë në krijimin e diçkaje, e vlerësojmë shumë më tepër.
Studimi që e identifikoi për herë të parë këtë efekt u krye nga Harvard Business School, në të cilin pjesëmarrësve iu kërkua të ndërtonin kuti letre, lodra LEGO dhe mobilje të thjeshta. Ata që i ndërtuan vetë, i vlerësuan produktet më të çmuara sesa ato të një cilësie të njëjtë por të ndërtuara nga të tjerët. Pse ndodh kjo?
Krijimi i vlerës përmes përpjekjes
Kur investojmë kohë, energji dhe kujdes në një proces, qoftë montim mobiljesh, gatim, apo dizajn i një hapësire, krijohet një ndjenjë pronësie dhe krenarie që i tejkalon vetë objektet fizike.
Rritja e vetëbesimit
Ndërtimi apo krijimi i diçkaje nga e para forcon idenë se “unë mundem”, duke ndikuar pozitivisht në vetëvlerësimin dhe ndjesinë e suksesit personal.
Rrënjosja emocionale
Gjërat që i kemi prekur, modifikuar dhe personalizuar mbartin kujtime dhe emocione. Ato nuk janë më vetëm objekte – janë përvoja.
Ky efekt shtrihet përtej mobiljeve. E njëjta logjikë aplikohet te:
Ushqimi i gatuar vetë vs. i bleri jashtë
Dhuratat DIY vs. ato të gatshme
Projekte personale, artizanale apo edhe dizajni i ambienteve shtëpiake
Psikologët e quajnë këtë një nga mekanizmat më të thjeshtë por më të fuqishëm për të rritur lumturinë. Në vend që të jemi thjesht konsumatorë, ne bëhemi bashkëkrijues të jetës sonë dhe kjo ndjesi ka fuqi të madhe emocionale. Pra, herën tjetër që mendon të porositësh gjithçka gati, ndoshta provo ta bësh vetë. Jo për të kursyer, por për të ndjerë më shumë.
