Skizofrenia në fëmijëri është një çrregullim i rrallë, por shumë serioz mendor, në të cilin fëmijët dhe adoleshentët e interpretojnë realitetin në mënyrë jonormale. Skizofrenia përfshin probleme me të menduarit (njohjen), sjelljen dhe emocionet. Ajo mund të shkaktojë kombinime të halucinacioneve, iluzioneve dhe mendimit apo sjelljes së çrregulluar, duke dëmtuar aftësinë e fëmijës për të funksionuar normalisht. Skizofrenia në fëmijëri është në thelb e njëjta sëmundje si te të rriturit, por fillon më herët në jetë, zakonisht gjatë adoleshencës, dhe ka ndikim të madh në sjelljen dhe zhvillimin e fëmijës. Kjo është një sëmundje kronike që kërkon trajtim gjatë gjithë jetës. Zbulimi dhe trajtimi i hershëm mund të përmirësojnë ndjeshëm ecurinë afatgjatë.
Simptomat
Skizofrenia përfshin probleme me të menduarit, sjelljen dhe emocionet. Shenjat dhe simptomat ndryshojnë, por zakonisht përfshijnë iluzione, halucinacione dhe të folur të çorganizuar.
Shenjat e hershme
Tek fëmijët dhe adoleshentët, shenjat e hershme mund të përfshijnë:
- Probleme me të menduarit
- Vështirësi në mendim dhe arsyetim.
- Ide ose mënyrë të foluri të çuditshme.
- Ngatërrim i ëndrrave ose programeve televizive me realitetin.
- Probleme në sjellje
- Izolim nga familja dhe miqtë.
- Probleme me gjumin.
- Mungesë motivimi, si rënie e rezultateve në shkollë.
- Moskujdes për higjienën personale ose veshjen.
- Sjellje të çuditshme.
- Sjellje agresive ose të dhunshme.
- Përdorim i drogës ose nikotinës.
- Probleme emocionale
- Nervozizëm ose humor depresiv.
- Mungesë emocionesh ose reagime të papërshtatshme emocionale.
- Frikëra dhe ankth i pazakontë.
- Dyshim i tepruar ndaj të tjerëve.
Simptomat e mëvonshme
Me kalimin e kohës, mund të shfaqen simptoma më tipike të skizofrenisë:
Iluzionet (Deluzionet)
Janë bindje të rreme që nuk bazohen në realitet. Për shembull:
- Besimi se dikush po ju përndjek ose po ju dëmton.
- Mendimi se keni fuqi ose famë të jashtëzakonshme.
- Besimi se dikush është i dashuruar me ju.
- Frika se një katastrofë e madhe do të ndodhë.
- Halucinacionet
Janë perceptime të gjërave që nuk ekzistojnë në realitet. Më të zakonshmet janë:
- Dëgjimi i zërave.
- Shikimi i gjërave që të tjerët nuk i shohin.
- Tek fëmijët, halucinacionet vizuale janë më të zakonshme sesa tek të rriturit.
- Mendim dhe të folur i çorganizuar
- Përgjigje që nuk lidhen me pyetjet.
- Të folur konfuz ose i pakuptueshëm.
- Përdorim i fjalëve pa kuptim logjik.
- Sjellje motorike e çrregulluar
- Sjellje fëminore ose të pakuptimta.
- Agjitacion i papritur.
- Pozicione të çuditshme të trupit.
- Mungesë reagimi ndaj të tjerëve.
- Lëvizje të tepërta dhe pa qëllim.
Simptoma negative
Këto nënkuptojnë ulje të aftësive normale për të funksionuar:
- Mospërkujdesje për higjienën personale.
- Mungesë emocionesh në fytyrë.
- Kontakt i pakët me sy.
- Të folur monoton.
- Humbje interesi për aktivitetet dhe njerëzit.
- Pamundësi për të ndier kënaqësi.
Si zhvillohet sëmundja?
Kur skizofrenia fillon herët, simptomat zakonisht shfaqen gradualisht. Shenjat e para mund të jenë të paqarta dhe të ngatërrohen me ndryshimet normale të adoleshencës ose me probleme të tjera mendore apo fizike. Me kalimin e kohës, simptomat bëhen më të rënda dhe mund të shfaqet psikoza, një gjendje ku fëmija humbet kontaktin me realitetin. Kjo shpesh kërkon shtrim në spital dhe trajtim me medikamente.
Kur duhet të kërkohet ndihmë mjekësore?
Konsultohuni me mjekun sa më shpejt të jetë e mundur nëse vëreni:
- Ndryshime të pazakonta në sjellje.
- Probleme në zhvillimin emocional ose social.
- Izolim të theksuar.
- Halucinacione ose ide të çuditshme.
- Mendimet dhe sjelljet vetëvrasëse
- Mendimet për vetëvrasje dhe tentativat për vetëvrasje janë më të shpeshta tek personat me skizofreni.
Nëse një fëmijë ose adoleshent:
- Ka tentuar të vetëvritet,
- Flet për vetëvrasje,
- Ose është në rrezik të menjëhershëm, duhet të kërkohet menjëherë ndihmë urgjente mjekësore.
Shkaqet
Shkaku i saktë nuk dihet, por mendohet se lidhet me kombinimin e:
- Faktorëve gjenetikë.
- Ndryshimeve në kiminë e trurit.
- Faktorëve mjedisorë.
- Studiuesit besojnë se substanca kimike të trurit si:
Faktorët e rrezikut
Rreziku rritet nëse:
- Ka histori familjare të skizofrenisë.
- Sistemi imunitar është aktivizuar në mënyrë të tepruar nga inflamacioni.
- Babai ka qenë në moshë të avancuar në kohën e konceptimit.
- Ka pasur komplikime gjatë shtatzënisë ose lindjes.
- Adoleshenti përdor substanca psikoaktive (droga).
