Pica është një çrregullim që shkakton dëshirë të fortë për të ngrënë substanca jo ushqimore, si dheu, akulli apo letra. Kjo gjendje prek më shpesh fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat me mungesa ushqyese.
Cilat janë llojet e ndryshme të Picës?
Ekzistojnë disa lloje të picës dhe ato klasifikohen sipas llojit të substancës jo ushqimore që personi konsumon.
Llojet më të zakonshme përfshijnë:
Gjeofagia
Kjo është dëshira për të ngrënë materiale të tokës, si:
- dhe
- baltë
- rërë
- argjilë
Pagofagia
Kjo përfshin konsumimin e akullit, ngricës së frigoriferit ose pirjen e vazhdueshme të pijeve shumë të ftohta. Shpesh lidhet me aneminë nga mungesa e hekurit.
Amilofagia
Kjo është dëshira për të konsumuar niseshte, si:
- oriz i pagatuar
- makarona të pagatuara
- niseshte rrobash
- amidon misri
Njerëzit me pica mund të kenë dëshirë edhe për substanca të tjera, si:
- qymyr
- flokë
- sodë buke
- hi
- goma lapsash
- shkumës
- letër
- copa boje muri
Si mund të dallohen shenjat?
Simptoma kryesore e picës është konsumimi i vazhdueshëm i substancave jo ushqimore pa vlerë ushqyese. Disa prej këtyre substancave mund të jenë të padëmshme, ndërsa të tjera mund të shkaktojnë probleme serioze, sidomos nëse sjellja vazhdon për një kohë të gjatë. Shumica e simptomave lidhen me sistemin tretës, sepse disa substanca mund të jenë toksike ose helmuese.
Simptomat përfshijnë:
- dhimbje barku
- kapsllëk
- fryrje barku
- diarre
- gjak në jashtëqitje
- të përziera
Çfarë e shkakton picën?
Shkaku i saktë i picës nuk kuptohet plotësisht, por disa gjendje mund të rrisin rrezikun.
Këto përfshijnë:
- kequshqyerjen dhe mungesën e hekurit ose zinkut
- çrregullime të zhvillimit dhe aftësive intelektuale, si autizmi
- çrregullime mendore si skizofrenia dhe çrregullimi obsesiv-kompulsiv (OCD)
- aneminë nga mungesa e hekurit
- stresin, sidomos tek fëmijët e neglizhuar ose që jetojnë në varfëri
- shtatzëninë, veçanërisht kur ka mungesë hekuri
Edhe traditat kulturore mund të ndikojnë, sidomos në vende ku ngrënia e baltës ose dheut konsiderohet normale.
Rreziku për pica mund të jetë më i lartë edhe tek personat me:
- trikotilomani (shkulje flokësh)
- ekskorim (pickim i lëkurës)
Si diagnostikohet?
Mjeku mund të diagnostikojë picën pas një vlerësimi mjekësor të plotë, duke shqyrtuar simptomat dhe historinë personale dhe familjare.
Për diagnozë zakonisht kërkohen këto kritere:
- konsumim i vazhdueshëm i substancave jo ushqimore për të paktën një muaj
- sjellja nuk lidhet me tradita kulturore ose sociale
- sjellja nuk është normale për moshën dhe zhvillimin e personit
- Mjeku mund të kërkojë analiza për të zbuluar mungesa ushqyese ose komplikime.
Këto mund të përfshijnë:
- analiza gjaku për anemi ose helmim nga plumbi
- radiografi për bllokime të zorrëve
- analiza të jashtëqitjes për infeksione parazitare
- vlerësim psikologjik për çrregullime mendore
Si trajtohet pica?
Trajtimi fokusohet në korrigjimin e mungesave ushqyese, trajtimin e komplikimeve dhe adresimin e shkakut kryesor.
Trajtimet mund të përfshijnë:
Terapi sjellore
Si terapia konjitive-sjellore (CBT), e cila ndihmon në ndryshimin e sjelljeve problematike.
Suplemente ushqyese
Mjeku mund të rekomandojë:
- hekur
- zink
- vitaminë B12
- këshillim ushqimor
Këshillim psikologjik dhe familjar
Për të ndihmuar personin dhe familjen të kuptojnë dhe menaxhojnë gjendjen.
Trajtimi i komplikimeve
Mund të përfshijë:
- antibiotikë
- ilaçe kundër parazitëve
- trajtim për çrregullime mendore ose fizike
Kirurgji
Në raste të rralla, kur pica shkakton bllokim të zorrëve.
A mund të parandalohet?
Nuk ekziston një mënyrë e sigurt për ta parandaluar picën. Megjithatë, një dietë e shëndetshme dhe e balancuar mund të ndihmojë në uljen e rrezikut. Prindërit ose kujdestarët duhet të mbikëqyrin fëmijët e vegjël, sepse ata shpesh fusin objekte në gojë nga kureshtja.
Komplikimet e mundshme
Pica mund të shkaktojë komplikime serioze, si:
- bllokim të zorrëve
- ulçera në stomak
- probleme dentare
- infeksione bakteriale ose parazitare
- helmim nga plumbi
- lodhje
- kequshqyerje
- kapsllëk
- dehidrim
- çekuilibër elektrolitik
- kriza epileptike
Si të përballeni me picën në jetën e përditshme
Nëse mendoni se ju, fëmija juaj ose një person i afërt ka pica, është e rëndësishme të kërkoni ndihmë profesionale. Tek shumë fëmijë dhe gra shtatzëna, pica është e përkohshme dhe largohet vetë ose me trajtim. Tek personat me çrregullime zhvillimore ose mendore, ajo mund të jetë kronike dhe të kërkojë menaxhim afatgjatë. Këshillimi psikologjik, mbështetja familjare dhe ndihma nga dietologët mund të jenë shumë të dobishme për trajtimin dhe kontrollin e kësaj gjendjeje.
