Një studim inovativ vë në pikëpyetje origjinën e një vepre misterioze arti shkëmbor në pellgun Karoo të Afrikës së Jugut. Kjo vepër arti, e krijuar nga populli San midis viteve 1821 dhe 1835, përshkruan një kafshë me dhëmbë të kthyer poshtë që nuk i ngjan asnjë specieje të njohur që jeton sot. Arti shkëmbor mund të ofrojë prova se Sanët ishin në dijeni të dicynodontëve, krijesa të zhdukura që jetuan afërsisht 200 milionë vjet më parë, shumë kohë para se njerëzit të shfaqeshin në skenë. Ky pretendim sfidon kuptimin tonë konvencional të sistemeve indigjene të njohurive dhe marrëdhënien e tyre me të kaluarën e fosilizuar.
Piktura, e njohur si ‘Paneli i Gjarprit me Brirë’, ndodhet në Pellgun Karoo, një rajon i pasur me fosile. Ajo tregon një kafshë me trup të gjatë dhe me dhëmbë, pamja e së cilës fillimisht sugjeron një ngjashmëri me një mors. Megjithatë, mors janë gjitarë detarë dhe jetojnë larg rajonit të Afrikës Jugore. Kafsha në pikturë nuk përputhet me asnjë specie të njohur që banon aktualisht në zonë, duke i bërë studiuesit të spekulojnë rreth origjinës së saj. Julien Benoit, një studiues në Institutin e Studimeve Evolucionare në Universitetin e Witwatersrand, ka propozuar që kjo figurë mund të përfaqësojë një dicynodont, një kafshë barngrënëse të zhdukur që jetonte në rajon rreth 200 milionë vjet më parë, shumë kohë para se qeniet njerëzore të ecnin në Tokë.
Benoit argumenton se populli San mund të ketë qenë i njohur me fosilet e dicinodontëve, të cilat mund t’i kenë hasur në rajon. Ideja që popujt e lashtë kanë ndërvepruar me fosilet nuk është krejtësisht e re, pasi shumë kultura, duke përfshirë fiset amerikane vendase dhe Sanët, dihet se i kanë njohur dhe interpretuar fosilet shumë kohë përpara se paleontologjia perëndimore të themelohej zyrtarisht. Në studim, Benoit shqyrton gjithashtu rëndësinë kulturore të artit shkëmbor. Sipas hulumtimit të tij, Sanët mund ta kenë pikturuar kafshën me dhëmbë si pjesë të ceremonive të tyre.
Sanët besonin se mund të kalonin në ‘mbretërinë e të vdekurve’ për të mbledhur kafshë shiu. Mendohej se këto kafshë shiu mbanin fuqi mbinatyrore, të afta për të sjellë shiun përsëri në botën e të gjallëve. Përshkrimi i një dicynodonti, një specie e zhdukur, mund të ketë qenë një zgjedhje e qëllimshme, pasi Sanët me shumë gjasa e konsideronin atë një simbol të fuqishëm për lidhjen e dy botëve.
“Sigurisht, në këtë pikë është spekulim, por kafsha me dhëmbë në panelin e Gjarprit me Brirë ka të ngjarë të jetë pikturuar si një kafshë shiu, që do të thotë se ndoshta ka qenë e përfshirë në ceremonitë e krijimit të shiut”-tha Benoit për IFLScience. “Gjatë ceremonive të krijimit të shiut, Sanët hyjnë në një gjendje transi dhe hyjnë në mbretërinë e të vdekurve për të kapur kafshët e shiut dhe për ta sjellë shiun përsëri në botën e të gjallëve.
