Sëmundja e Alzheimerit është një çrregullim progresiv i trurit që prek miliona njerëz në mbarë botën. Ajo dëmton qelizat e trurit dhe me kalimin e kohës ndikon në kujtesë, aftësinë për të zgjidhur probleme, humor, të folur dhe aktivitetet e përditshme. Megjithatë, shumë gjëra që dëgjojmë për Alzheimerin nuk janë plotësisht të sakta. Një neurolog shpjegon disa nga mitet më të zakonshme dhe çfarë duhet të dimë në të vërtetë.
Miti 1: Alzheimeri përcaktohet vetëm nga gjenet tuaja
Është e vërtetë që historia familjare mund të ndikojë në rrezikun për Alzheimer. Studiuesit kanë identifikuar shumë variante gjenetike të lidhura me këtë sëmundje, përfshirë variantin APOE-e4, i cili lidhet me një rrezik më të lartë. Por të kesh një prind ose gjysh me Alzheimer, apo të kesh një faktor gjenetik rreziku, nuk do të thotë automatikisht se do ta zhvillosh sëmundjen. Ekspertët shpjegojnë se gjenet mund të krijojnë një prirje, por mënyra e jetesës dhe faktorët mjedisorë gjithashtu luajnë një rol të madh. Ushqyerja e ekuilibruar, aktiviteti fizik, stimulimi mendor, shmangia e duhanit dhe kufizimi i alkoolit mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut, edhe te disa persona me predispozitë gjenetike. Proceset që lidhen me Alzheimerin, si inflamacioni kronik, rezistenca ndaj insulinës dhe problemet me qarkullimin e gjakut në tru, ndikohen shumë nga zakonet e përditshme.
Miti 2: Vetëm të moshuarit mund të preken nga Alzheimeri
Edhe pse forma më e zakonshme e Alzheimerit shfaqet pas moshës 65 vjeç, edhe të rinjtë mund ta zhvillojnë atë. Rreth 5–10% e rasteve shfaqen para moshës 65 vjeç dhe njihen si Alzheimeri me fillim të hershëm. Në disa raste simptomat mund të shfaqen edhe në moshat 30 ose 40 vjeç. Forma e hershme shpesh ka një lidhje më të fortë me faktorët gjenetikë dhe mund të përparojë më shpejt. Megjithatë, edhe në këto raste, mënyra e jetesës mund të ndikojë në shëndetin e përgjithshëm të trurit.
Miti 3: Medikamentet aktuale e kurojnë Alzheimerin
Deri tani, nuk ekziston një kurë për Alzheimerin. Disa medikamente të reja, si terapitë që synojnë proteinat amiloide në tru, mund të ndihmojnë në largimin e pllakave amiloide, të cilat janë një shenjë karakteristike e sëmundjes. Megjithatë, këto trajtime nuk kanë treguar ende përmirësime të mëdha në kujtesë ose cilësinë e jetës për shumicën e pacientëve. Gjithashtu, ato mund të kenë efekte anësore serioze, si ënjtje ose gjakderdhje në tru. Kërkimet vazhdojnë, por shkencëtarët ende kanë shumë për të zbuluar për një trajtim që mund ta ndalojë ose shërojë plotësisht sëmundjen.
Miti 4: Pasi fillojnë simptomat, nuk mund të bëhet më asgjë
Për shumë vite besohej se pasi fillonte rënia e kujtesës, nuk kishte mënyra për të ndikuar në përparimin e sëmundjes. Sot, kërkimet sugjerojnë se kjo nuk është plotësisht e vërtetë. Edhe pse nuk ka kurë, disa zakone të shëndetshme mund të ndihmojnë në ruajtjen e funksioneve dhe përmirësimin e cilësisë së jetës.
Këto përfshijnë:
- Aktivitetin fizik të rregullt, i cili përmirëson qarkullimin e gjakut dhe shëndetin e trurit.
- Një dietë të pasur me lëndë ushqyese, me fruta, perime, drithëra integrale, peshk, arra dhe yndyrna të shëndetshme.
- Menaxhimin e stresit, pasi stresi kronik mund të ndikojë negativisht në tru.
- Ruajtjen e lidhjeve sociale dhe aktivitetit mendor, si leximi, mësimi i gjërave të reja ose aktivitetet që sfidojnë trurin.
- Këto zakone nuk e kthejnë pas sëmundjen, por mund të ndihmojnë në funksionimin e përditshëm dhe mirëqenien e personit.
