Muajt e vitit janë pjesë e një kalendari që ka kaluar përmes shumë ndryshimesh dhe evolucioni. Më shumë se sa një grumbull emrash të thjeshtë, çdo muaj ka një histori interesante pas tij, që shpesh lidhet me perëndi, mitologji dhe tradita të lashta. Në këtë artikull, do të shqyrtojmë origjinën e emrave të muajve dhe si ata janë krijuar në kalendarin romak.
Mars – Muaji i luftës dhe ekuinoksit të pranverës
Muaji mars (Martius) është emëruar pas perëndisë romake të luftës, Mars, i cili simbolizonte forcën dhe luftërat. Ky muaj shënonte gjithashtu fillimin e vitit të ri sipas kalendarit romak, duke u festuar në hënën e parë të re para ekuinoksit të pranverës.
Ky kalendar ishte i ndikuar nga një traditë romake për të shmangur luftërat gjatë dimrit, duke i rinisur ato me ardhjen e pranverës.
Prill – Origjina e pasigurtë e emrit
Emri i muajit prill (Aprilis) ka shkak pasiguritë e tij. Një mundësi është që ai të rrjedh nga latinishtja “aperire”, që do të thotë “të hapësh”, duke iu referuar hapjes së natyrës dhe lulëzimit të pranverës. Megjithatë, ka disa teori të tjera, duke përfshirë një sugjerim të poetit Ovid që e lidhi këtë muaj me perëndeshën greke Afërditë.
Maj – Nderim për Maia, Perëndeshën e natyrës
Muaji maj (Maius) është emëruar pas perëndeshës Maia, një figurë nga mitologjia greke që ishte simbol i natyrës dhe bimëve që rriten. Ky muaj shënon gjithashtu stinën e lulëzimit në hemisferën veriore.
Qershor – Emërtimi për Perëndeshën e martesave
Muaji qershor (Junius) është emëruar për Juno, perëndeshën romake të martesës dhe dashurisë, një temë e cila lidhet ngushtë me dasmat që zakonisht zhvillohen në këtë periudhë.
Ky muaj ka një rëndësi të veçantë për romakët, të cilët nderonin Juno për stabilitetin dhe lumturinë e marrëdhënieve.
Korrik – Një nderim për Jul Cezarin
Në fillim, muaji korrik (Quintilis) quhej thjesht “i pestë” për shkak të vendosjes së tij si muaji i pestë në kalendarin romak.
Pas reformës të kalendarit të kryer nga Jul Cezari në vitin 46 p.e.s, për nder të veprës së tij, muaji u riemërua “Juli” për ta nderuar atë.
Gusht – Muaji i Perandorit August
Fillimisht muaji gusht (Sextilis) ishte i gjashtëti në kalendarin romak, por për nder të perandorit August, ky muaj mori emrin e tij. Disa thonë se perandori kërkoi një muaj për nder të tij, siç ishte bërë më parë për Jul Cezarin. Kjo i dha gushtit një vlerë speciale në kalendarin romak.
Shtator – I lidhur me rënien e numrit të muajve
Emri i muajit shtator (Septem) rrjedh nga latinishtja, ku “septem” do të thotë “shtatë”, pasi ky ishte muaji i shtatë në kalendarin romak. Në kulturën anglosaksone, ky muaj ishte i njohur si muaji i elbit (Gerstmonath), ndërsa në Zvicër e quajnë “muajin e vjeshtës”.
Tetor – E njohur për “tetën” në kalendarin romak
Tetor (October) mori emrin nga latinishtja “octo”, që do të thotë tetë, pasi ai ishte muaji i tetë në kalendarin romak. Ky është një shembull tjetër se si emrat e muajve janë të lidhur ngushtë me rendin e tyre origjinal.
Nëntor – Muaji i nëntë dhe traditat e lashta
Nëntori (November) është emëruar pas latinishtes “novem”, që do të thotë “nëntë”. Ky muaj ishte tradicionalisht i lidhur me festat dhe ritualet për nder të të vdekurve dhe flijimeve, duke i dhënë asaj një natyrë të veçantë.
Dhjetor – Emri që tregon muajin e dhjetë
Muaji dhjetor (December) është i lidhur me latinishten “decem”, që do të thotë dhjetë. Në kalendarin romak, dhjetori ishte muaji i fundit i vitit, dhe emri i tij ka mbetur i pandryshuar deri në ditët e sotme.
Janar dhe Shkurt – Muajt e përshtatur pas reformës romake
Janari (Ianuarius) dhe shkurti (Februarius) janë të dy emra të krijuar më vonë në kalendarin romak, pas periudhës së dimrit. Janari u emërua për perëndinë Janus, që kishte dy fytyra, të kaluara dhe të ardhshme, duke simbolizuar kalimin nga një vit në tjetrin.
Shkurti (Februarius), gjithashtu, u krijua për të përfshirë ritualet e pastrimit dhe pastrimin e tokës, duke u lidhur me festën romake të pastrimit, Februatio.
Emrat e muajve janë pasqyra e historisë dhe kulturës së lashtë romake, të cilat ndikuan në kalendarët që përdorim sot. Pavarësisht se disa nga origjinat e tyre janë të pasigurt, lidhjet e forta me mitologjinë, perënditë dhe traditat e kaluara janë të dukshme dhe vazhdojnë të pasurojnë kuptimin e kalendarëve të tanishëm.
