Uf, sot është e hënë! Trishtimi i ditëve të javës është një sindromë shumë e zakonshme, që na prek që nga shkolla fillore e më tej dhe në një farë mase, zgjat gjatë gjithë jetës sonë. Sipas një studimi, edhe pensionistët e vuajnë prej tij dhe ndjesia ndryshon nga personi në person, me efekte më të rënda te ata që janë veçanërisht të shqetësuar.
Duket të jetë një lloj stigme biologjike që ashtu si ankthi, varet nga kortizoli, hormoni i stresit, me efekte potencialisht negative në shëndetin e përgjithshëm.
I urrej të hënat!
E hëna nuk është vetëm dita e parë e javës, ajo kur kthehemi në punë dhe detyra pas një fundjave relaksuese: është një ditë veçanërisht e urryer në vetvete, aq sa shumë njerëz do të dëshironin të mund të shkonin direkt nga e diela në të martë. Kjo lloj antipatie e përgjithëshme duket se ka edhe një bazë shkencore.
Për shembull, ne kemi tendencë të flemë më shumë gjatë fundjavave për të kompensuar mungesën e gjumit, tipike e ditëve të punës. Të hënën në mëngjes, ora e alarmit që bie përsëri në mëngjes është veçanërisht traumatike sepse ritmi ynë cirkadian është përshtatur tashmë në një model më të relaksuar e duhen 24 orë për t’u rikthyer në ritmin javor.
Nëse e kemi tepruar pak gjatë fundjavës, duhet të merremi me pasojat e së hënës. Studimet kanë treguar se e hëna është gjithashtu një ditë e keqe për sëmundje të caktuara, me peshë trupore dhe presion të gjakut më të lartë se gjatë pjesës tjetër të javës, madje edhe te individët e shëndetshëm.
Nuk është rastësi që statistikat tregojnë se dita e parë e javës mbart një rrezik 13% më të lartë për atak në zemër te individët e predispozuar, veçanërisht në muajt e dimrit. Nëse trishtimi i së hënës na godet që të dielën në mbrëmje, ka të ngjarë të jetë një shenjë pakënaqësie me punën ose (midis studentëve) shkollën.
Një sondazh interesant amerikan do ta konfirmonte këtë. 37% e CV-ve dërgohen të martave e ndoshta pasi një e hënë veçanërisht e pafat na shtyn të kërkojmë një punë më të kënaqshme.
Stresi i së hënës nuk lidhet vetëm me punën dhe shkollën, por është një fenomen i zakonshëm që prek njerëzit e të gjitha moshave, përfshirë ata në pension kur puna ka mbaruar. Kjo u tregua nga një studim i kohëve të fundit, i kryer nga një ekip studiuesish nga Universiteti i Hong Kongut, i botuar në Journal of Affective Disorders.
Si të luftojmë stresin e të hënës, ja disa këshilla të shpejta:
– Le të përpiqemi të mbajmë një orar gjumi sa më të rregullt të jetë e mundur gjatë fundjavës, duke shmangur gjumin gjatë gjithë natës dhe dremitjet gjatë ditës, për të ruajtur ritmet e rregullta cirkadiane;
– Le të qëndrojmë aktivë edhe gjatë fundjavës, duke shmangur përtacinë e tepërt;
– Le t’i japim vetes sasinë e duhur të pushimit, si në fundjavë ashtu edhe, nëse është e mundur, gjatë javës, për të shkëputur trupat dhe mendjet tona nga rutina e përditshme dhe për të rimbushur bateritë tona;
– Le të mos e mbingarkojmë të hënën me angazhime, në mënyrë që të rifillojmë gradualisht pas pushimit të fundjavës, nëse është e mundur;
– Le t’i kushtojmë pak kohë gjatë javës vetes dhe disa aktiviteteve që na pëlqejnë, pa ia lënë gjithçka të shtunës dhe të dielës;
– Le të caktojmë një takim të hënën me diçka që na shpërblen dhe na argëton, për të pasur një moment të këndshëm që e ëmbëlson fillimin e javës.
