Karbohidratet kanë pasur për vite një reputacion jo të mirë në botën e shëndetit dhe dietave. Shumë njerëz i shmangin për të humbur peshë dhe zgjedhin dieta me pak ose pa karbohidrate, duke i dhënë përparësi proteinave dhe yndyrnave “të mira”. Por e vërteta është se jo të gjitha karbohidratet janë të dëmshme. Madje, studimet e fundit tregojnë se karbohidratet mund të ndihmojnë në një proces më të shëndetshëm të plakjes, nëse zgjidhen ato të duhurat.
Karbohidratet e mira dhe plakja e shëndetshme
Në një studim të publikuar, studiuesit analizuan nëse konsumimi i karbohidrateve gjatë moshës së mesme lidhet me një plakje të shëndetshme, duke marrë parasysh sëmundjet kronike, funksionet fizike dhe mendore, si edhe shëndetin psikologjik. Studimi përfshiu 47,513 gra, pjesë e projektit të njohur Nurses’ Health Study. Të dhënat u mblodhën nga viti 1984 deri në 2016, ndërsa në fillim të studimit pjesëmarrëset ishin nën moshën 60 vjeç.
Studiuesit analizuan:
- sasinë totale të karbohidrateve që konsumonin pjesëmarrëset
- karbohidratet e rafinuara
- karbohidratet me cilësi të lartë
- karbohidratet nga drithërat integrale, frutat, perimet dhe bishtajoret
“Plakje e shëndetshme” u përcaktua si arritja e moshës 70 vjeç, pa sëmundje të mëdha kronike, pa kufizime serioze fizike apo të kujtesës dhe me shëndet të mirë mendor. Rezultatet treguan se gratë që konsumonin më shumë karbohidrate me cilësi të lartë në moshën e mesme kishin deri në 37% më shumë gjasa të përmbushnin këto kritere të plakjes së shëndetshme. Në të kundërt, konsumimi i karbohidrateve të rafinuara u lidh me 13% më pak gjasa për një plakje të shëndetshme.
Cili është ndryshimi mes karbohidrateve të mira dhe atyre të rafinuara?
Studimi i ndan karbohidratet në dy kategori kryesore. Karbohidratet me cilësi të lartë janë karbohidratet komplekse që vijnë nga:
- drithërat integrale
- frutat
- perimet
- bishtajoret
- fibrat ushqimore
Ndërsa karbohidratet e rafinuara janë ato që gjenden në ushqime të përpunuara si:
- buka e bardhë
- pasta dhe orizi i bardhë
- pica
- ëmbëlsirat
- pijet e gazuara
- ushqimet me sheqer të shtuar
Ekspertët theksojnë se karbohidratet komplekse janë shumë të rëndësishme për organizmin. Ato ndihmojnë në ndjenjën e ngopjes, mbështesin funksionin e trurit dhe mbajnë më të qëndrueshme nivelin e sheqerit në gjak. Ndërkohë, karbohidratet e përpunuara gjatë procesit të prodhimit humbasin shumë nga vlerat ushqyese dhe fibrat, duke mbetur kryesisht burim sheqeri dhe niseshteje. Jo të gjitha karbohidratet janë njësoj. Disa duhen kufizuar, sidomos ato të përpunuara që gjenden në shumë produkte industriale. Por karbohidratet natyrale dhe me cilësi të lartë, si ato nga drithërat integrale, frutat, perimet dhe bishtajoret, mund të kenë një rol të rëndësishëm në mirëqenien e përgjithshme dhe madje të kontribuojnë në një jetë më të gjatë dhe më të shëndetshme.
