Frutat e thata, si arra, bajamet, lajthitë, kikirikët dhe fëstëkët, njihen gjerësisht si ushqime shumë të pasura me vlera ushqyese. Ato përmbajnë yndyra të shëndetshme, proteina bimore, fibra, vitamina dhe minerale të rëndësishme për zemrën dhe trurin. Megjithatë, shumë njerëz vërejnë se pas konsumimit të tyre ndihen të rënduar, kanë fryrje ose tretje të ngadaltë. Kjo dukuri është e shpjegueshme dhe nuk do të thotë se frutat arrore janë të dëmshme, por se mënyra e përdorimit është vendimtare.
Frutat e thata janë ushqime me densitet të lartë energjie, kryesisht për shkak të përmbajtjes së yndyrës. Yndyra, edhe kur është cilësore dhe e dobishme, ngadalëson zbrazjen e stomakut dhe kërkon më shumë kohë për t’u tretur. Kur frutat e thata konsumohen në sasi të mëdha ose së bashku me burime të tjera yndyre, kjo e ngarkon më tej sistemin tretës. Një faktor tjetër i rëndësishëm është acidi fitik, një përbërës natyral që gjendet në shumicën e frutave të thata. Acidi fitik mund të lidhë disa minerale si hekuri, zinku dhe magnezi, duke vështirësuar përthithjen e tyre dhe duke ngadalësuar tretjen, veçanërisht te personat me stomak të ndjeshëm.
Pikërisht për këtë arsye, shumë nutricionistë rekomandojnë njomjen paraprake të frutave arrore. Një rol të madh luan edhe përtypja. Frutat arrore shpesh konsumohen shpejt dhe pa u përtypur mjaftueshëm. Copëzat e mëdha mbeten më gjatë në stomak dhe kërkojnë më shumë punë nga enzimat tretëse. Kjo është arsyeja pse bluarja ose copëtimi i imët i arrorëve i bën ato dukshëm më të lehta për tretje.
Si t’i përdorim frutat e thata pa e ngadalësuar tretjen
Sasia është elementi i parë që duhet kontrolluar. Për shumicën e njerëzve, një porcion prej 20–30 gramësh në ditë është i mjaftueshëm, ndërsa për persona me gastrit, refluks apo fryrje, rekomandohen 10–15 gramë. Sasitë më të mëdha sjellin më shumë yndyrë dhe, rrjedhimisht, tretje më të ngadaltë. Njomja e frutave të thata për 6–12 orë në ujë është një nga metodat më efektive për përmirësimin e tretjes. Ky proces ul përmbajtjen e acidit fitik dhe e bën strukturën e arrorëve më të butë për stomakun. Pas njomjes, ato duhen shpëlarë mirë dhe konsumuar të freskëta ose të thara lehtë. Bluarja e frutave arrore është një tjetër hap shumë i dobishëm. Arrat ose bajamet e bluara treten më shpejt, nuk irritojnë mukozën gastrike dhe janë veçanërisht të përshtatshme për persona me probleme të traktit tretës. Në këtë formë, ato kombinohen shumë mirë me produkte të fermentuara.
Me çfarë kombinohen më mirë frutat arrore?
Një nga kombinimet më të balancuara është ai me kefir ose kos natyral. Kefiri, i pasur me probiotikë, ndihmon zbërthimin e yndyrës dhe përmirëson mikrobiomën e zorrëve. Kombinimi i yndyrave natyrale me ushqime probiotike e bën tretjen më efikase dhe ul fryrjen. Frutat e thata kombinohen mirë edhe me fruta të lehta si molla, dardha ose boronica, si dhe me erëza që stimulojnë tretjen, si kanella dhe xhenxhefili. Në të kundërt, kombinimi i tyre me vaj ulliri, vaj kokosi, mish ose ushqime shumë të përpunuara krijon një ngarkesë të dyfishtë yndyrore dhe duhet shmangur, veçanërisht në mbrëmje.
Këshilla të dobishme që shpesh anashkalohen
Nutricionistët këshillojnë që në një vakt të përdoret vetëm një lloj fruti arror, të shmangen variantet e pjekura dhe të kripura dhe të zgjidhen produkte pa sheqer apo vajra të shtuar. Për persona me gastrit ose refluks, bajamet e njomura dhe të bluara konsiderohen zgjedhja më e butë për stomakun.
