Marine Le Pen e ka dëshiruar prej kohësh presidencën franceze. Por pikërisht kur posti dukej më afër se kurrë, asaj iu ndalua kandidimi. Kjo e vendos në qendër të vëmendjes yllin në ngjitje Jordan Bardella, 30 vjeç.
Meqenëse Emmanuel Macron po përfundon mandatin e tij të dytë dhe të fundit, Franca do të ketë një president të ri në vitin 2027. Zgjedhjet janë planifikuar për më 18 prill.
Kandidati i partisë së djathtë ekstreme Tubimi Kombëtar (RN) duket aktualisht favorit për ta zëvendësuar Macronin. Sipas një sondazhi të fundit mbi synimet e votimit në raundin e parë, partia gëzon mbështetje midis 31% dhe 36%, pavarësisht se kush është kandidati. Për të fituar kërkohet shumicë absolute; nëse askush nuk e arrin atë në raundin e parë, zgjedhjet kalojnë në një raund të dytë më 2 maj.
Megjithatë, ende nuk është e qartë se kush do të jetë kandidati i RN-së. Jordan Bardella, 30 vjeç, është aktualisht kryetar i partisë, por ai e mban këtë post vetëm sepse paraardhësja e tij, Marine Le Pen, e ka të ndaluar të kandidojë, pasi u shpall fajtore vitin e kaluar për përvetësim fondesh të Bashkimit Evropian. Ajo u dënua gjithashtu me gjobë dhe katër vjet burgim në arrest shtëpie, nga të cilat dy vjet janë të pezulluara. Dënimi nuk do të ekzekutohet derisa të përfundojë procesi i apelimit dhe ajo vazhdon të mbajë mandatin e saj në Asamblenë Kombëtare franceze.
Popullariteti i Bardellas “e tejkalon” atë të Le Pen
Blanche Leridon, drejtoreshë e studimeve franceze në institutin kërkimor Institut Montaigne në Paris, i tha DW-së se largimi i Le Pen nga skena mund të mos jetë goditja që dukej fillimisht për RN-në.
“Popullariteti i Jordan Bardella-s tani e tejkalon atë të Marine Le Pen. Kjo shpjegohet nga disa faktorë: rinia e tij, e cila e distancon nga historia më kontroverse e partisë nën Jean-Marie Le Pen; fakti që mbiemri i tij nuk është Le Pen; aftësia e tij në rrjetet sociale; si dhe imazhi i tij i kujdesshëm dhe i lëmuar, që u lejon votuesve të projektojnë tek ai pritjet e tyre politike,” tha ajo.
I zgjedhur personalisht nga Le Pen si pasardhës dhe i emëruar zëdhënës i partisë në moshën vetëm 21-vjeçare, Bardella ka ndërtuar një imazh modern. Popullariteti i tij në TikTok, ku ka 2.3 milionë ndjekës, e ka ndihmuar partinë të tërheqë votues të rinj. Gjithashtu, kjo ka kontribuar në zbutjen e reputacionit të RN-së, e cila më parë ishte lidhur me racizmin dhe antisemitizmin e hapur që karakterizonte periudhën e Jean-Marie Le Pen, babait të ndjerë të Marine Le Pen.
Leridon thekson se edhe nëse Marine Le Pen fiton apelin dhe rikthehet si kandidate presidenciale, Bardella nuk do të largohet nga skena politike.
“Ai do të jetë një shtyllë kryesore e fushatës si kryeministri i ardhshëm i paracaktuar. Ata do të zhvillonin fushatën si një lloj ‘bilete të përbashkët’, ngjashëm me modelin amerikan – diçka e paprecedentë në Francë. Kjo mund t’i bëjë ata një forcë shumë më të fuqishme,” tha ajo.
Bardella po distancohet pak nga disa qëndrime të Le Pen
Me ekonominë, reformën e pensioneve dhe emigracionin që pritet të jenë temat kryesore të zgjedhjeve, Bardella ka filluar të pozicionohet disi ndryshe nga mentorja e tij.
Megjithatë, ai mbetet shumë i ashpër në çështjen e emigracionit. Në qershor ai deklaroi se do të shfuqizonte fitimin automatikisht të shtetësisë franceze nga lindja, një masë që Donald Trump nuk arriti ta realizonte në SHBA.
“Fitimi automatikisht i shtetësisë franceze nuk është më i justifikuar në një botë me 8 miliardë njerëz, në një kohë kur dëshmitë e përditshme të pamundësisë sonë për integrim dhe asimilim po shtohen,” tha ai.
Sipas Bardella-s, fëmijët e prindërve të huaj duhet të kenë mundësinë të aplikojnë për shtetësi franceze vetëm pasi të mbushin moshën 18 vjeç. Ai gjithashtu dëshiron të ruajë lëvizjen e lirë në zonën Schengen vetëm për shtetasit e vendeve evropiane, gjë që do të kërkonte krijimin e një “kufiri të dyfishtë” me kontrolle si në Francë ashtu edhe në kufijtë e BE-së. Të dyja këto politika do të përballeshin me pengesa të konsiderueshme ligjore.
Nga ana tjetër, që kur mori drejtimin e partisë, Bardella e ka afruar RN-në me politika ekonomike më liberale dhe më miqësore ndaj biznesit. Ai ka zhvilluar kontakte me udhëheqës të sektorëve ekonomikë, diçka që Marine Le Pen nuk e kishte prioritet.
Sipas Thibault Muzergues, drejtor politik në organizatën Shared Ground dhe autor i librit La droite woke (“E djathta woke”):
“Karriera e Marine Le Pen është ndërtuar mbi kontrastin mes elitave dhe popullit. Bardella e ka kuptuar se debati është zhvendosur drejt një ndarjeje më tradicionale mes së majtës dhe së djathtës.”
Një shembull është dëshira e tij për t’u larguar nga premtimet e Le Pen për ruajtjen e sistemit aktual të pensioneve në Francë, një pozicion që mund të pëlqehet më shumë nga shtresa e mesme sesa nga klasa punëtore.
Një histori ngritjeje sociale
Muzergues thekson se historia personale e Bardella-s ka një tërheqje të veçantë për francezët.
“Ai vjen nga një familje e klasës së mesme, por është rritur në një zonë të varfër. Nuk ka lindur në një kështjellë si Le Pen. Jeta e tij është një histori ngritjeje sociale. Një shembull i përsosur është lidhja e tij me princeshën franko-italiane Maria Carolina e Bourbon-Dy Siçilive.”
Sipas tij, ndryshe nga Marine Le Pen, e cila shpesh kritikon të pasurit dhe bizneset e mëdha, Bardella është më i prirur të dëgjojë interesat e tyre.
“Ai nuk kërkon domosdoshmërisht miratimin e biznesit të madh, por u kushton vëmendje, sepse është një person që synon të arrijë majat.”
Distancë nga lëvizja MAGA
Sipas Klaus Welle, ish-sekretar i përgjithshëm i Parlamentit Evropian, as Bardella dhe as Le Pen nuk do të kërkojnë ndihmën e lëvizjes amerikane MAGA.
“Mendoj se do të jenë shumë të kujdesshëm për ta shmangur këtë, sepse ka rezultuar kundërproduktive. Si ndërhyrja e Elon Musk në favor të AfD-së ashtu edhe vizita e JD Vance në Hungari patën efekt të kundërt. Përkundrazi, ata do të përpiqen të paraqiten si një forcë politike origjinale,” tha Welle.
Megjithatë, ai shton se Bardella mund ta ketë më të lehtë krijimin e aleancave me forca të ngjashme politike në Evropë, veçanërisht me kryeministren italiane Giorgia Meloni.
Frika nga ndërhyrjet dhe dezinformimi
Blanche Leridon mendon se mbështetja e Melonit mund ta forcojë RN-në, por se çështja më e rëndësishme do të jetë ndërhyrja e huaj dhe dezinformimi.
“Çështja e ndërhyrjes së huaj do të jetë padyshim një nga temat kryesore të fushatës, ashtu si ka qenë që nga zgjedhjet presidenciale të vitit 2017,” tha ajo.
Sipas saj, Franca ka krijuar mekanizma të fuqishëm për të luftuar ndërhyrjen e huaj, si shërbimi për zbulimin e dezinformimit Viginum, por këto masa nuk do të mjaftojnë.
“Rrjetet sociale dhe rregullimi i hapësirës digjitale do të jenë një fushë e madhe beteje për të penguar operacionet masive të ndërhyrjes që synojnë ose të krijojnë kaos gjatë fushatës ose të favorizojnë një kandidat të caktuar.”
Një garë ende e hapur
Nëse Marine Le Pen nuk do të jetë kandidatja e RN-së, siç presin shumica e analistëve, ndikimi i saj në “biznesin familjar” politik të RN-së do të zbehet, por nuk do të zhduket.
Megjithëse popullariteti i Bardella-s është në rritje, Klaus Welle beson se ai ka ende shumë punë për të bërë.
“Bardella ka dobësi të rëndësishme, veçanërisht mungesën e përvojës, e cila mund të bëhet më e dukshme në fazën përfundimtare të garës. Mendoj se kemi të bëjmë me një garë shumë të hapur dhe se forcat politike më të moderuara ende mund të kenë avantazh. Nuk duhet të merret si e mirëqenë që epërsia në sondazhe do të përkthehet automatikisht në fitore presidenciale.”
Edhe pse gjykatat do të vendosin se kush do të jetë kandidati presidencial i RN-së, në fund do të jenë qytetarët francezë ata që do të zgjedhin presidentin e ardhshëm të Francës. /DW
