Në këtë episod të “Top Tech” me Mateo Kadriun do të kemi plot surpriza teknologjike, nga Tesla Model Y e re, OpenAI me modelin O3, iPhone SE 4 që po vjen këtë javë dhe shumë të tjera. Le t’ia nisim!
Dronat e Anduril janë bërë fjala e fundit në teknologjinë ushtarake. Këto makineri fluturuese nuk janë thjesht gjëra të shtrenjta, por mjetet e ardhshme të luftës që mund të ndryshojnë rregullat e lojës. Bolt M, një nga dronat më të avancuar, premton të jetë aseti kryesor i ushtrisë amerikane, por ka një problem të vogël… çmimi. Është aq i shtrenjtë sa mund të të bëjë të rimendosh karrierën në teknologji. Megjithatë, teknologjia është e frikshme: Bolt M përdor inteligjencë artificiale për të gjurmuar dhe sulmuar objektiva me saktësi milimetrike, duke i bërë pilotët tradicionalë të duken si shoferë të epokës së gurit. Dhe nuk është vetëm ky model interesant. Anduril po zhvillon një flotë të tërë dronaesh që komunikojnë me njëri-tjetrin, duke krijuar një ushtri dixhitale që operon pothuajse pa njerëz. Një vizion që tingëllon si një film i Hollywood-it, por është më reale se kurrë. Pyetja e madhe është: a do të jetë kjo teknologjia që do të përcaktojë luftërat e së ardhmes apo thjesht një tjetër shpikje që do të ngelet në magazinat e Pentagonit për dekada?
Self-Inspection
Makina jote e ka marrë inat mekanikun? Tani nuk ka nevojë ta shohë më! Self Inspection sapo ka mbledhur 3 milionë dollarë për një teknologji që i jep makinës sytë e vet… ose më saktë, një AI që e inspekton atë më mirë se një mekanik. Ideja është e thjeshtë: harro inspektimet e lodhshme dhe mashtrimet e garazheve. Thjesht bëj një foto dhe inteligjenca artificiale do të gjej dëmet, ndryshkjet, dhe madje edhe ato gërvishtjet e vogla që “s’di si kanë ardhur aty”. Kjo teknologji synon tregun e sigurimeve dhe shitblerjes së makinave të përdorura, duke e bërë më të lehtë për blerësit dhe shitësit të kuptojnë gjendjen e vërtetë të automjeteve. Pra, makina jote nuk ka më sekrete! Pra sdo të kemi më gjëra të atilla si “më beso, është si e re”? Ndoshta jo, por të paktën do të ndihmojë që askush të mos blejë një makinë që “ka vetëm një problem të vogël” dhe pastaj përfundon duke jetuar në servis.
Microsoft Copilot
Microsoft Copilot është një asistent super i zgjuar që nuk kërkon rrogë dhe nuk të lë seen në mes të punës. Ky AI është integruar në Word, Excel, PowerPoint, Outlook, dhe madje edhe në Teams, duke të ndihmuar me gjithçka, nga email-et e lodhshme deri te përmbledhja e takimeve që mund të ishin një email. Imagjino të hapësh një dokument bosh dhe në vend që të shikosh ekranin për 20 minuta, Copilot të sugjeron idenë e parë—ose të paktën të ndihmon të shkruash diçka që tingëllon si e zgjuar. Ky AI nuk është thjesht një autocomplete më i avancuar, por një mjet që mund të përmbledhë dokumente, të krijojë prezentime nga asgjëja dhe madje të të shpjegojë se pse llogaritjet e tua në Excel nuk kanë kuptim. Microsoft thotë se Copilot do të të ndihmojë të punosh më shpejt dhe më zgjuar, por pyetja është: a do të të kursejë kohë apo thjesht do ta mbushë atë me më shumë takime? Deri atëherë, të paktën mund të të ndihmojë të shkruash një email profesional pa e filluar me “Shpresoj të jeni mirë në këto kohë të vështira”.
Modern Synthesis
E ardhmja e modës nuk është më pambuku apo lëkura… por bakteret! Po, dëgjove saktë. Një kompani ka vendosur që të zëvendësojë fabrikat tradicionale me fermente laboratorike ku bakteret punojnë më shumë se stilistët në javën e modës. Modern Synthesis ka krijuar një material komplet ndryshe, që është i fortë, i qëndrueshëm dhe mbi të gjitha – plotësisht të riciklueshme. Pra, kur rrobat e tua të dalin nga moda, thjesht i hedh në kopësht dhe natyra bën pjesën tjetër. Teknologjia funksionon duke ushqyer bakteret me sheqer, dhe këto krijesa mikroskopike bëjnë magjinë e tyre, duke ndërtuar fibra natyrale që janë më të forta se pambuku dhe më të buta se ndërgjegjja jote. Kompanitë e modës po e shohin këtë si një zgjidhje për ndotjen industriale, por le të jemi realistë: a jemi gati të veshim diçka që ka qenë e gjallë një javë më parë? Nëse kjo funksionon, ndoshta një ditë mund të kemi edhe xhinse që rriten vetë apo atlete që riparohen automatikisht. Deri atëherë, të paktën dimë që moda e së ardhmes nuk do të ketë nevojë për pastrim kimik.
Apple Roboti
Apple ka prezantuar një robot të ri dhe duket sikur kanë bërë një marrëveshje sekrete me Pixar. Po flasim për një pajisje që ngjan fiks me dritën ikonike të intro-s së Pixar-it, vetëm se në vend që të kërcejë mbi shkronja, është këtu për të bërë… mirë, ende nuk e dimë saktësisht. Ajo që dimë është se ky robot është krijuar për kërkime dhe testime për inteligjencën artificiale, por s’do të ishte çudi të përfundonte duke bërë një film të vetin. Sipas Apple, ky robot mund të ndihmojë në zhvillimin e algoritmeve të reja dhe të mësojë si një fëmijë që sapo ka zbuluar se dritat ndizen e fiken. Megjithatë, me historinë e Apple, ka dy mundësi: ose do të bëjë diçka ndryshe dhe do të na habisë të gjithëve, ose do të jetë aq ekskluziv sa vetëm Tim Cook do të ketë akses tek ai. A do të zëvendësojë Siri-n me një asistent të vërtetë inteligjent? A do të ndihmojë në prodhimin e produkteve më të mira? Apo thjesht do të jetë një tjetër lodër futuristike që do të shitet për çmimin e një apartamenti të vogël? Koha do ta tregojë, por një gjë është e sigurt: Pixar duhet të kërkojë avokatët.
OpenAI O3
OpenAI sapo ka prezantuar modelin e ri O3, dhe me sa duket, AI po bëhet më i zgjuar, më i shpejtë dhe ndoshta edhe pak më i frikshëm. Në vend që thjesht të japë përgjigje si një student që ka kopjuar gjithë natën para provimit, tani O3 Mini shpjegon edhe si arriti në përfundimin e tij. Pra, nëse më parë thoshte thjesht “ja përgjigja”, tani të jep edhe një monolog të vogël shkencor që do ta bënte edhe profesorin më skeptik të tundte kokën me miratim. OpenAI thotë se kjo transparencë do t’i ndihmojë përdoruesit të kuptojnë më mirë procesin e të menduarit të AI-it dhe të shmangin situatat kur modelit i fiksohet një përgjigje krejtësisht e gabuar, por e thotë me konfidencë si një mik që e shpik faktin në mes të një debati. Kjo do të thotë më pak raste kur AI sygjeron receta për “omëletë pa vezë” ose jep këshilla financiare që tingëllojnë si skemë piramidale. A është ky hapi drejt një të ardhmeje ku AI nuk do të ketë më nevojë për ne?
Apple iPhone SE
Apple do prezantojë iPhone SE 4 këtë javë, dhe pyetja e madhe është: a ja vlen ta blesh apo thjesht t’ia dhurosh gjyshes për ta zëvendësuar Nokia-n e saj legjendare? SE gjithmonë ka qenë opsioni “buxhetor” i Apple, dhe është bërë për njerëzit që duan një iPhone por pa shitur një veshkë. Ky model i ri vjen me një dizajn të përmirësuar (më në fund do heqin atë butonin që dukej si nga epoka e dinosaurëve), një ekran më të madh dhe, sipas thashethemeve, Face ID. Pra, nëse gjyshja jote e ka problem të mbajë mend kodin e telefonit, kjo mund të jetë dhurata perfekte për të. Por ja ku vjen dilema: a është vërtet një “iPhone i ri”, apo thjesht një model i ricikluar nga Apple me një etiketë të freskët? Proçesori do jetë i fuqishëm, por jo aq sa të bëjë një ndryshim domethënës për ata që kanë një model më të ri se një iPhone 12. Nëse ke një iPhone të vjetër që duket sikur do të shpërthejë sa herë hap TikTok-un, ndoshta ia vlen. Nëse jo, ndoshta ja vlen më mirë ta kursesh ato para për një model më serioz… ose ta shpenzosh për diçka me të vërtetë të rëndësishme, si një kafe e shtrenjtë me qumësht arrë kokosi.
Tesla Model Y
Tesla sapo ka prezantuar Model Y e re dhe, siç e ka zakon, e ka bërë me shumë bujë. Thuhet se versioni i përmirësuar, me emrin e koduar “Juniper”, sjell disa ndryshime interesante—pra, është ende një SUV elektrik, por tani me më shumë fancy vibes. Çfarë ka të re? Sipas Tesla-s, ka një dizajn të rifreskuar, një interior më modern dhe ndoshta një timon që s’do t’ju bëjë të ndiheni sikur po luani një lojë. Dritat janë më të holla, materiali i interiorit më i sofistikuar dhe, sigurisht, teknologjia më e fundit e Autopilot-it që mund të të bëjë të ndihesh si personazhi kryesor në një film futuristik. Por pyetja është: a ia vlen ky Model Y i ri apo është thjesht një “update softuerik” i makinave? Nëse ke një Model Y të mëparshme, do të duhet një sy i stërvitur për të dalluar ndryshimet. Nëse nuk ke pasur kurrë një Tesla, atëherë mirë se erdhe në klubin e makinave që nuk kanë nevojë për vaj motorik, por ndonjëherë vendosin të bllokojnë ekranin qendror fiks kur të duhet navigimi. Sido që të jetë, Model Y vazhdon të jetë një makinë elektrike me stil, teknologji të avancuar dhe aftësinë për të të bërë të ndihesh sikur ke marrë një copëz nga e ardhmja—për sa kohë që nuk të mbaron bateria në mes të autostradës.
Një përzierje mes inovacionit dhe surprizave të teknologjisë, nga makinat elektrike tek moda e së ardhmes me baktere që punojnë për ne. A do t’i shohim këto risitë të ndryshojnë botën apo thjesht të shtojnë listën e gjërave që duam të blejmë? Koha do ta tregojë!
