Në çdo episod të “Top Tech” me Mateo Kadriun zbulojmë të rejat më të fundit nga bota e madhe e teknologjisë. Me informacione dhe gjithçka të detajuar rreth risive dhe mundësive që po na ofrohen çdo ditë sidomos nga Inteligjenca Artificiale me avancimin e projekteve nga më të ndryshme.
Nga makinat elektrike te Formula 1/ Plani ambicioz i BYD do t’ju habisë…
Po sikur skuadra e ardhshme e Formula 1 të mos vinte nga Italia, Gjermania apo Britania… por nga kompania që po shet makina elektrike çdo sekondë? Po, flitet për BYD-në.
Gjiganti kinez i makinave elektrike, që tashmë ka kaluar Teslën në shitje globale, po përflitet seriozisht si kandidat për t’u futur në Formula 1. Dhe kur një kompani me miliarda euro në xhep fillon të shfaqet në takime me drejtuesit e F1, nuk duket më si thashethem i zakonshëm interneti. Ideja është e thjeshtë: BYD dëshiron më shumë famë globale. Sepse në Kinë është tashmë superfuqi, por Formula 1 është si karta VIP e famës ndërkombëtare. Thuhet se drejtues të lartë të kompanisë janë takuar me figura të rëndësishme të FIA, duke ndezur spekulimet se BYD po studion hyrjen si skuadra e 12-të e Formula 1.
Por hyrja nuk është si të hapësh një profil në Instagram. Kërkon qindra miliona euro, qindra inxhinierë dhe aq shumë dokumente sa të duket sikur po aplikon për vizë në pesë planete njëkohësisht. Megjithatë, për Formula 1 kjo do të ishte një lëvizje shumë interesante. Kina është një treg gjigant dhe tifozët atje po shtohen me shpejtësi. Një skuadër kineze do t’i jepte kampionatit një dimension krejt tjetër. Tani për tani nuk ka asnjë konfirmim zyrtar. Por nëse një ditë shihni një makinë BYD duke garuar krah Ferrarit dhe Mercedesit, mos u habisni. Formula 1 po bëhet gjithnjë e më globale dhe duket se Kina nuk dëshiron më të jetë vetëm spektator.
“Stretch 4”, prezantohet roboti që do t’ju ndihmojë me punët e shtëpisë…
Imagjino të zgjohesh në mëngjes dhe, në vend që të dëgjosh alarmin që të bërtet “çohu!”, të të shfaqet një robot që të sjell mëngjesin. Tingëllon si e ardhmja? Epo, për disa njerëz, e ardhmja ka mbërritur pak më herët. Një kompani amerikane e quajtur Hello Robot ka prezantuar versionin më të ri të robotit të saj shtëpiak, Stretch 4. Mos prisni ndonjë Terminator apo ndonjë robot elegant si në filma. Ky duket më shumë si një përzierje mes një fshese me korent, një vinçi të vogël dhe një personi që ka harruar të shkojë në palestër. Por këtu qëndron pikërisht sekreti. Ndërsa shumë kompani po premtojnë robotë që do të bëjnë gjithçka, nga gatimi deri te pushtimi i Marsit, Hello Robot po fokusohet tek diçka shumë më reale: të ndihmojë njerëzit në shtëpitë e tyre.
Ndryshe nga robotët humanoidë që shpesh përfundojnë duke rrëzuar vazo, tavolina apo reputacionin e kompanisë që i prodhoi, Stretch është ndërtuar me një filozofi të thjeshtë: siguria e para. Çmimi? Rreth 30 mijë dollarë. Po, nuk është ende në kategorinë “e marr me këste si telefonin”, por është një hap i madh drejt ditës kur roboti i shtëpisë mund të bëhet po aq normal sa lavatriçja. Dhe sinqerisht, nëse një ditë roboti lan enët pa u ankuar, ai meriton më shumë respekt se shumica prej nesh.
Në vitin 2026, duket se hakerat kanë vendosur të mos bëjnë pushime. Ndërsa ne mundohemi të mbajmë mend fjalëkalimin e Wi-Fi-t, dikush në anën tjetër të botës po përpiqet të hyjë në sisteme që kontrollojnë energjinë, ujin, spitalet dhe miliona të dhëna personale. Po, mirë se vini në sezonin e ri të serialit “Çfarë u hakua këtë herë?”.
Vetëm gjatë muajve të parë të vitit, janë raportuar disa nga sulmet kibernetike më të mëdha të viteve të fundit. Në Shtetet e Bashkuara ka pasur shqetësime për ekspozimin e të dhënave të miliona qytetarëve. Në Europë, sulmet ndaj sistemeve të ujit dhe energjisë kanë ngritur alarmin se luftërat moderne nuk zhvillohen vetëm me tanqe, por edhe me tastiera dhe internet. Ndërkohë, një kompani e madhe teknologjike në sektorin e arsimit u godit aq rëndë sa miliona studentë rrezikuan të humbisnin aksesin në provime. Imagjinoni të mos hyni dot në test sepse një haker vendosi të zgjohej me energji atë mëngjes. Ka munguar vetëm mesazhi: “Provimi juaj është shtyrë për arsye kreative.”
Por lajmi më interesant është se objektiv nuk janë më vetëm bankat apo kompanitë teknologjike. Tashmë hakerët po synojnë gjithçka: nga robotët pastrues deri te sistemet qeveritare dhe dokumentet personale. Ekspertët paralajmërojnë se sa më shumë shërbime të kalojnë online, aq më të vlefshme bëhen të dhënat tona. Me pak fjalë, pasaporta juaj dixhitale po trajtohet me më shumë interes sesa profili juaj në rrjetet sociale. Prandaj, nëse ende përdorni passwordin “123456”, ky është momenti i duhur për ta ndryshuar. Sepse në vitin 2026, duket se hakerët po punojnë më shumë se shumica prej nesh.
A ju ka ndodhur ndonjëherë të shihni një video interesante në Instagram, pastaj të kaloni te videoja tjetër, pastaj te tjetra, dhe pas pesë minutash të mos mbani mend as emrin tuaj? Mos u shqetësoni. Nuk jeni vetëm. Edhe Meta duket se e ka kuptuar këtë problem. Kompania ka nisur testimin e një funksioni të ri të quajtur “Series”, që do t’i lejojë content creators të organizojnë Reels-at në formën e episodeve, si një mini-serial brenda Instagramit dhe Facebook-ut.
Me pak fjalë, nëse dikush publikon “10 ditë për të mësuar fotografi”, “30 ditë transformim në palestër” apo “Si të mos harxhosh gjithë rrogën në ditën e parë”, të gjitha videot do të lidhen së bashku në një seri të vetme. Meta po largohet pak nga filozofia klasike e “scroll, harro dhe vazhdo” dhe po tenton të krijojë zakone më të forta shikimi. Sepse duket se nuk mjafton më të të mbajnë 20 sekonda në ekran. Tani duan të të kthejnë nesër, pasnesër dhe javën tjetër. Kur një përdorues gjen një episod gjatë scrolling në Reels, mund të hyjë direkt në të gjithë serinë, të shohë episodet me radhë dhe të vazhdojë aty ku e la.
Pra, përgatituni. Instagrami mund të mos jetë vetëm vendi ku shihni video me mace dhe receta që nuk do t’i provoni kurrë. Së shpejti mund të bëhet edhe platforma ku ndiqni seriale… vetëm se këtë herë protagonisti është influenceri i lagjes.
Samsung, NATO dhe organizata të tjera po testojnë AI për mbrojtje kibernetike sepse…
Deri dje kishim frikë se inteligjenca artificiale do të na zëvendësonte në punë. Sot lajmi është edhe më interesant: tani po e vendosin të ruajë rrjetet e elektricitetit, sistemet e ujit dhe infrastrukturën kritike të vendeve të tëra. Kompania Anthropic ka zgjeruar projektin e saj të sigurisë kibernetike në më shumë se 15 shtete dhe rreth 150 organizata të rëndësishme në mbarë botën. Në qendër të gjithçkaje ndodhet Claude Mythos, një model inteligjence artificiale që është trajnuar për të gjetur dobësi të fshehura në programe dhe sisteme kompjuterike para se t’i zbulojnë hakerat.
Sipas Anthropic, një sulm i suksesshëm ndaj disa prej këtyre sistemeve mund të prekë mbi 100 milionë persona. Prandaj projekti po shtrihet në sektorë si energjia, uji, shëndeti dhe teknologjia. Në listën e organizatave që raportohet se po testojnë këtë teknologji përfshihen emra të mëdhenj si Samsung, NATO dhe agjenci të sigurisë kibernetike në Europë. Po, kemi arritur në pikën ku inteligjenca artificiale po kontrollon nëse dikush po përpiqet të futet në sistemet që kontrollojnë botën moderne.
Dhe sikur kjo të mos mjaftonte, gara sapo ka filluar. Pas Anthropic, edhe OpenAI ka prezantuar modelin e vet të fokusuar te siguria kibernetike. Të paktën dikush po mendon për sigurinë.
