Studiuesit kanë zbuluar një kontinent të humbur prej kohësh që është varrosur nën Evropën Jugore për rreth 140 milionë vjet. E njohur si Adria e Madhe, kjo tokë dikur e madhe shtrihej në atë që tani është Evropa dhe pjesë të Lindjes së Mesme. Zbulimi, i bërë nga një ekip nga Universiteti i Utrecht-it, hedh dritë mbi evolucionin gjeologjik të rajonit dhe zbulon se sa nga vargmalet malore të Evropës, duke përfshirë Alpet dhe Apeninet, janë formuar nga mbetjet e kësaj toke të lashtë. Thelbi i këtij zbulimi qëndron në historinë komplekse tektonike të rajonit të Mesdheut, ku Adria e Madhe u zhyt gradualisht nën koren e Evropës Jugore. Kontinenti, dikur i madh sa Groenlanda, që atëherë është varrosur thellë nën shtresa shkëmbi, mbetjet e saj ofrojnë të dhëna jetike për forcat që formësuan gjeologjinë e Evropës.
Adria e Madhe filloi të formohej rreth 240 milionë vjet më parë dhe u nda përfundimisht nga Afrika e Veriut mbi 200 milionë vjet më parë. Hulumtimi përdori softuer të avancuar për të gjurmuar lëvizjet tektonike gjatë miliona viteve. Ata zbuluan se pjesa më e madhe e Adrias së Madhe u gërvisht gradualisht pasi u detyrua nën mantelin e Evropës Jugore, duke lënë pas mbetje që tani formojnë pjesë të Alpeve, Apenineve, Ballkanit, Greqisë dhe Turqisë. Ndërsa pjesa më e madhe e këtij kontinenti është zhdukur, trashëgimia e tij mbetet e dukshme në terrenet malore të Evropës Jugore. Studimi i Adrias së Madhe kërkonte analiza të gjera për shkak të kompleksitetit gjeologjik të rajonit të Mesdheut. Ndryshe nga zonat e tjera ku pllakat tektonike zhvendosen përgjatë vijave të qarta të thyerjes, rajoni i Mesdheut është një “rrëmujë” gjeologjike.
Duke përdorur të dhëna sizmike, ekipi i van Hinsbergen ishte në gjendje të rindërtonte historinë tektonike të Adrias së Madhe, duke hartuar sesi pjesë të kontinentit u zhytën thellë në mantelin e Tokës, ndërsa seksione të tjera mbetën në sipërfaqe, duke formuar vargmalet dramatike malore të rajonit. Mbetjet e deformuara të këtij kontinenti të humbur mund të gjurmohen ende në një thellësi prej 1500 kilometrash nën sipërfaqe, ku valët sizmike vazhdojnë të zbulojnë praninë e tij të fshehur. Zbulimi i Adrias së Madhe ka implikime të thella për të kuptuarit tonë të tektonikës, vullkanizmit dhe tërmeteve. Duke ekzaminuar provat gjeologjike të kësaj mase të humbur tokësore, shkencëtarët mund të fitojnë një kuptim më të thellë të forcave që nxisin formimin e maleve, zhvendosjen e pllakave tektonike dhe se si masat e mëdha tokësore mund të zhduken në mantelin e Tokës gjatë miliona viteve.
