Në çdo episod të “Top Tech” me Mateo Kadriun zbulojmë të rejat më të fundit nga bota e madhe e teknologjisë. Me informacione dhe gjithçka të detajuar rreth risive dhe mundësive që po na ofrohen çdo ditë sidomos nga Inteligjenca Artificiale me avancimin e projekteve nga më të ndryshme.
Superman memory crystal
Okej, dëgjo kjo tingëllon si diçka nga një film, por është komplet reale: shkencëtarët kanë krijuar 5D optical data storage – një mënyrë për të ruajtur të dhëna që mund të zgjasin më shumë se vetë njerëzimi. Po, më shumë se hard disku yt që mezi punon 3 vite.
Imagjino një disk prej xhami – i vogël, transparent, duket si diçka që mund ta gjesh në dhomën e Superman-it. Në fakt, e quajnë “Superman memory crystal”. Dhe brenda tij mund të ruash deri në 360 terabyte, mjaftueshëm për të mbajtur çdo film, këngë, lojë dhe meme të internetit — për miliarda vjet. Jo me shaka.
Si funksionon? Një lazer (pra, një dritë aq e shpejtë sa nuk ke kohë as të thuash “wow”) gdhend nano-struktura brenda xhamit. Jo në sipërfaqe si DVD-të, por brenda materialit në tre shtresa, duke përdorur pesë dimensione: pozicion, madhësi, orientim, plus dritën dhe polarizimin. Tingëllon si magji, por është thjesht shkencë që i jep kuptim termit “5D”.
Ky sistem është aq stabël sa disqet kanë qëndruar në 100°C për 3,000 orë pa humbur asnjë bit. Dhe për ta bërë më cool: në 2018, e përdorën për të ruajtur “Foundation” të Isaac Asimov dhe e dërguan në hapësirë me Tesla-n e Elon Musk. Në 2024, shkencëtarët futën gjithë ADN-në njerëzore në një disk sa një monedhë. Dhe këtë vit, Heroes of Might and Magic III u bë loja e parë në histori që ruhet në kristal 5D.
Pra, nëse ndonjë ditë Tokës i ndodh ndonjë “oops” kozmik, dikush diku mund të gjejë një kristal të vogël që ruan çdo kujtim, çdo libër, çdo këngë — gjithë civilizimin tonë. Dhe do mendojnë: “Brochacho… këta tipat e Tokës paskan qenë të çmendur, ama paskan ditur si të bëjnë ‘backup’.”
