Në vitet e fundit, termi “OCD” ose çrregullimi obsesiv-kompulsiv, është bërë një fjalë e përditshme në kulturën popullore, sidomos në rrjetet sociale. Shpesh përdoret në mënyrë të lehtë për të përshkruar një prirje për rregull apo pastërti, por në realitet, OCD është një çrregullim serioz i ankthit që prek miliona njerëz në mbarë botën.
Çfarë është OCD?
Sipas Mayo Clinic dhe organizatave të tjera ndërkombëtare si National Institute of Mental Health (NIMH), OCD karakterizohet nga dy elementë kryesorë: obsesionet dhe kompulsionet. Obsesionet janë mendime, impulset ose imazhet e përsëritura dhe të padëshiruara që shkaktojnë ankth të madh. Kompulsionet janë veprime apo rituale që personi ndjen nevojë t’i kryejë për të reduktuar ankthin e shkaktuar nga obsesionet.
Në mënyrë të përmbledhur, OCD nuk është thjesht dëshira për rregull apo pastërti, por një luftë e vazhdueshme me frikën dhe ankthin që këto mendime dhe veprime shkaktojnë. Personat me OCD shpesh e përshkruajnë gjendjen e tyre si një “burgu mendor” që i ndalon të jetojnë lirshëm.
Banalizimi i OCD në mediat sociale
Media ndërkombëtare si BBC dhe The Guardian kanë raportuar për fenomenin e banalizimit të OCD-së në rrjetet sociale. Në platforma si TikTok apo Instagram, shumë përdorues përdorin termat “OCD” apo “OCD aesthetic” për të përshkruar një prirje për pastërti, organizim apo estetikë të caktuar, duke e bërë kështu çrregullimin të duket si një modë apo tipar personaliteti. Ky fenomen është i rrezikshëm pasi minimizon vuajtjen reale të njerëzve që jetojnë me këtë sëmundje.
BBC citon psikologë dhe ekspertë që theksojnë se kjo banalizim krijon keqkuptime dhe mund të vonojë kërkimin e ndihmës profesionale nga ata që kanë simptoma serioze.
Shkaqet dhe trajtimi
OCD është një çrregullim kompleks me shkaqe biologjike, psikologjike dhe mjedisore. Studimet shkencore tregojnë një lidhje me çrregullime në funksionimin e disa pjesëve të trurit, veçanërisht qarkun fronto-striatal dhe neurotransmetuesit serotoninë.
Trajtimi më i mirë i njohur është Terapia Kognitive-Bihejviorale (CBT), veçanërisht teknika e ekspozimit dhe parandalimit të përgjigjes, e cila ndihmon individin të përballet me obsesionet pa kryer ritualet kompulsive. Në disa raste përdoren edhe medikamente antidepresive që ndikojnë në serotoninën.
Mesazhi për publikun
Mediat ndërkombëtare po përpiqen të rrisin ndërgjegjësimin për të kuptuar OCD-në në mënyrë të saktë dhe me empati. Në një artikull të The Guardian, psikologë dhe pacientë nënvizojnë nevojën për të mos e përdorur çrregullimin si një shaka apo etiketë të lehtë, por për ta trajtuar si një çrregullim serioz që kërkon mirëkuptim dhe trajtim profesional.
Në fund të ditës, OCD është një luftë e vështirë me mendjen, dhe nevoja për njohje dhe mbështetje është më e madhe se kurrë.
