Rusia përdori raketën balistike Oreshnik gjatë një vale të re bombardimesh kundër Ukrainës. Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, e denoncoi sulmin, duke pretenduar se raketa u lëshua kundër qytetit Bila Tserkva, në jug të kryeqytetit, gjatë sulmeve të natës që shkaktuan viktima dhe dëme të rënda në infrastrukturën civile.
Le të shohim karakteristikat e raketës dhe pse shqetëson vendet perëndimore:
Oreshnik është një raketë balistike e re me rreze të mesme veprimi, e cilësuar si një nga armët më të përparuara në arsenalin rus. Ekspertët e përshkruajnë si sistem hipersonik, i aftë të mbajë koka luftarake konvencionale dhe bërthamore, duke e bërë armë me dy qëllime. Në rusisht, emri “Oreshnik” do të thotë “arrë”.
Ekspertët vlerësojnë se raketa ka një rreze veprimi midis 5,000 dhe 5,500 kilometrash, e mjaftueshme për të goditur objektiva në pjesën më të madhe të Evropës nga territori rus ose bjellorus. Thuhet se raketa është e aftë të arrijë shpejtësi shumë të larta, duke tejkaluar Mach 10, ose më shumë se dhjetë herë shpejtësinë e zërit.
Kjo karakteristikë, sipas Moskës, do ta lejonte Oreshnikun të shmangte sistemet tradicionale perëndimore të mbrojtjes nga raketat, falë kohës së saj shumë të shkurtër të reagimit dhe trajektores jashtëzakonisht të shpejtë.
Thuhet gjithashtu se Oreshnik është e pajisur me koka luftarake të shumëfishta të pavarura, të afta të ndahen gjatë fazës së fundit të fluturimit dhe të drejtohen drejt objektivave të ndryshëm.
Nga e ka origjinën raketa Oreshnik?
Teknikisht, analistët besojnë se sistemi rrjedh nga raketa balistike ndërkontinentale RS-26 Rubezh, një version i modifikuar i përshtatur për kategorinë e raketave balistike me rreze të mesme veprimi.
Ku janë vendosur raketat Oreshnik?
Në vitin 2025, gjatë një takimi me udhëheqësin bjellorus Alexander Lukashenko, presidenti rus Vladimir Putin njoftoi qëllimin e tij për të vendosur raketa Oreshnik në Bjellorusi, duke forcuar kështu presionin ushtarak në frontin lindor të NATO-s.
Sipas analizave të imazheve satelitore, disa nga platformat e lëshimit ishin pozicionuar pranë qytetit bjellorus të Kriçevit, jo shumë larg kufirit rus. Kjo zgjedhje strategjike do t’i lejonte Rusisë të zvogëlonte kohët e fluturimit drejt objektivave evropiane dhe të rriste kapacitetin e saj parandalues kundër Aleancës Atlantike.
Përdorimi i parë i njohur i raketës Oreshnik
Raketa tërhoqi vëmendjen ndërkombëtare, veçanërisht pasi Rusia deklaroi përdorimin e saj të parë operacional më 21 nëntor 2024, gjatë luftës në Ukrainë. Në atë rast, Moska pretendoi se kishte goditur një strukturë industriale dhe ushtarake në qytetin e Dnipros, historikisht të lidhur me prodhimin e raketave që nga koha e Bashkimit Sovjetik.
Çfarë thotë Amerika për raketën Oreshnik?
Sipas Pentagonit dhe disa burimeve të NATO-s, Oreshnik bie në kategorinë e IRBM-ve, ose raketave balistike me rreze të mesme veprimi. Armët e këtij lloji u ndaluan nga Traktati INF (Traktati i Forcave Bërthamore me Rreze të Mesme Veprimi), i nënshkruar në vitin 1987 nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik për të kufizuar praninë e raketave bërthamore me bazë tokësore në Evropë.
Megjithatë, pasi Uashingtoni dhe Moska u tërhoqën nga marrëveshja në vitin 2019, të dy fuqitë rifilluan zhvillimin e sistemeve në këtë kategori.
Sipas disa analistëve ushtarakë amerikanë, Oreshnik nuk përfaqëson revolucion të plotë krahasuar me sistemet ekzistuese në arsenalin rus.
Në thelb, nuk do të ishte e aftë të ndryshonte rrjedhën e luftës në Ukrainë. Megjithatë, kombinimi i shpejtësisë së lartë, rrezes së gjatë dhe kokave të shumta bërthamore e bën raketën kërcënim të rëndësishëm.
