Të jetosh me një narcisist nuk e bën jetën të vështirë vetëm në atë moment me kalimin e muajve apo viteve, mund të ndryshojë në mënyrë të heshtur edhe atë që je. Nevoja e vazhdueshme për të menaxhuar egon e dikujt tjetër mund ta mësojë një person të zvogëlojë veten: të mos shprehë më mendimet e veta, të mos zërë hapësirë dhe të mos presë më që të vihet re. Psikologët kanë një emër për këtë ndryshim të personalitetit: echoizëm (echoism).
A je një person shumë empatik, që gjithmonë përpiqet t’u bëjë qejfin të tjerëve dhe shmang të qenit në qendër të vëmendjes? A i dëgjon të tjerët, por e ke të vështirë të shprehësh mendimet dhe ndjenjat e tua? A je rritur me një prind narcisist ose je në një marrëdhënie afatgjatë me një narcisist? Nëse po, ekziston mundësia që një narcisist të ketë ndikuar në personalitetin tënd më shumë sesa e kupton.
Çfarë është echoizmi?
Personat me echoizëm zakonisht shmangin ose refuzojnë vëmendjen. Ata janë shumë empatikë dhe e kuptojnë lehtë gjendjen emocionale të të tjerëve, por shpesh janë shumë kritikë ndaj vetes dhe kanë vetëvlerësim të ulët. Ata gjithashtu priren të jenë të rezervuar kur bëhet fjalë për të shprehur mendimet dhe ndjenjat e tyre. Kjo shpesh buron nga një frikë e thellë se do të refuzohen ose kritikohen.
Sipas psikologut Dr. Craig Malkin:
Echoistët jetojnë sipas rregullit: ‘Sa më pak hapësirë të zë, aq më mirë.
Ai shton:
Tipari kryesor i një echoisti është frika se mos duket narcisist në çfarëdo mënyre shumë egoist, shumë kërkues, shumë nevojtar ose shumë i etur për vëmendje apo lavdërime.
Nga vjen termi “echoizëm”?
Emri vjen nga mitologjia greke. Echo ishte një nimfë malore që ra në dashuri me gjahtarin Narcis. Për shkak të një mallkimi, ajo mund të përsëriste vetëm fjalët e fundit që dëgjonte dhe nuk mund të shprehte mendimet e veta. Narcisi e refuzoi, ndërsa Echo humbi zërin dhe identitetin e saj. Prandaj, termi “echoizëm” simbolizon humbjen e zërit dhe identitetit personal.
A janë të lidhur narcisizmi dhe echoizmi?
Shumica e echoistëve janë rritur me një prind narcisist ose kanë pasur një partner narcisist. Të jetosh me një narcisist është emocionalisht rraskapitëse. Studimet tregojnë se të jetosh me një partner ose familjar me narcisizëm patologjik mund të jetë një barrë e rëndë psikologjike. Dr. Malkin tregon se si, kur ishte fëmijë, ai kishte vazhdimisht frikë se nëse nuk arrinte të qetësonte shpërthimet e shpeshta të nënës së tij – qoftë me lot apo zemërim do ta humbiste atë. Kjo frikë nga refuzimi i një personi të dashur është një shenjë e zakonshme e echoizmit. Ai shpjegon gjithashtu se echoistët shpesh tërhiqen nga narcisistët, sepse kanë frikë se mos bëhen barrë për të tjerët ose duken shumë nevojtarë. Të kenë pranë dikë që kënaqet duke qenë në qendër të vëmendjes mund t’u sjellë një ndjenjë të çuditshme lehtësimi.
A mund të ekzistojë echoizmi pa narcisizëm?
Po. Echoizmi mund të zhvillohet edhe te fëmijët e prindërve që janë vetë echoistë. Këta prindër shpesh përdorin shprehje si:
“Mos të të rritet mendja.”
“Mos u mburr.”
“Mos u bëj qendra e vëmendjes.”
Kur një fëmijë i dëgjon vazhdimisht këto mesazhe, ai mund të zhvillojë një ndjenjë të tepruar turpi për sukseset e veta, në vend që të mësojë të ndihet krenar për to. Edhe pse askush nuk pëlqen mburrjen, psikologët e dinë se aftësia për të qenë krenar për arritjet e tua është shumë e rëndësishme për ndërtimin e vetëvlerësimit diçka që echoistëve shpesh u mungon.
