Tensioni i lartë i gjakut (hipertensioni) është një nga problemet më të zakonshme shëndetësore dhe një nga faktorët kryesorë të parandalueshëm për sëmundjet kardiovaskulare. Ai rrit rrezikun për infarkt, goditje në tru, insuficiencë të zemrës, dëmtime të veshkave dhe probleme me funksionet njohëse. Shpesh hipertensioni nuk shfaq simptoma të dukshme, ndaj shumë njerëz mund të mos e kuptojnë që kanë vlera të larta të tensionit. Për këtë arsye, matja e rregullt e tensionit dhe kontrollet mjekësore janë shumë të rëndësishme. Menaxhimi i tensionit të lartë përfshin ndryshime të shëndetshme në stilin e jetesës, si reduktimi i kripës, ushqyerja e ekuilibruar, aktiviteti fizik i rregullt, kontrolli i peshës, menaxhimi i stresit dhe, kur është e nevojshme, trajtimi me ilaçe për të ulur rrezikun e komplikacioneve serioze.
Vlerat e tensionit mbeten të njëjta
Klasifikimi i tensionit të gjakut vazhdon të jetë:
- Tension normal: më pak se 120/80 mmHg
- Tension i rritur: 120–129/80 mmHg
- Tension i lartë: 130/80 mmHg ose më shumë
Sipas udhëzimeve të reja, këto janë gjashtë hapat kryesorë për menaxhimin e tensionit:
1. Filloni ilaçet më herët kur është e nevojshme
Udhëzimet e reja rekomandojnë që mjekët të përshkruajnë ilaçe për tensionin më shpejt, veçanërisht nëse ndryshimet në stilin e jetesës për 3–6 muaj nuk sjellin ulje të mjaftueshme të vlerave. Një arsye e rëndësishme për trajtim më të hershëm është se kërkimet e reja kanë treguar se tensioni i lartë lidhet edhe me rënien e aftësive njohëse dhe problemet me kujtesën. Megjithatë, edhe kur fillohen ilaçet, ndryshimet në stilin e jetesës mbeten shumë të rëndësishme, si aktiviteti fizik, ushqyerja e shëndetshme dhe kontrolli i peshës.
2. Ulni edhe më shumë kripën
Udhëzimet vazhdojnë të rekomandojnë kufizimin e natriumit në:
- më pak se 2300 mg natrium në ditë (rreth një lugë çaji kripë);
- idealisht drejt 1500 mg në ditë për shumë persona me hipertension.
Shumica e natriumit që konsumojnë njerëzit nuk vjen nga kripa që shtojnë në shtëpi, por nga ushqimet e paketuara dhe ushqimet e restoranteve.
Këshillohet:
- të lexoni etiketat ushqimore;
- të kërkoni më pak kripë kur hani jashtë;
- të përdorni erëza dhe barishte në vend të kripës;
- të konsumoni ushqime të pasura me kalium si bananet, spinaqi, kërpudhat dhe pjepri.
3. Kufizoni ose shmangni alkoolin
Udhëzimet e reja sugjerojnë që shmangia e alkoolit është zgjedhja më e mirë për kontrollin e tensionit. Për personat që konsumojnë alkool, rekomandimi është:
- jo më shumë se 2 pije në ditë për burrat;
- jo më shumë se 1 pije në ditë për gratë.
Studimet kanë treguar se edhe një rritje e vogël e konsumit të alkoolit mund të ndikojë në rritjen afatgjatë të tensionit, edhe te njerëzit që nuk kanë hipertension.
4. Menaxhoni stresin
Stresi i vazhdueshëm lidhet me një rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës. Për këtë arsye rekomandohen teknika që ndihmojnë në uljen e stresit, si:
- joga;
- frymëmarrja e thellë;
- meditimi;
- aktiviteti fizik.
Udhëzimet vazhdojnë të rekomandojnë rreth 75–150 minuta aktivitet fizik në javë, duke përfshirë ecje të shpejtë, ushtrime aerobike dhe forcim muskulor.
5. Humbni të paktën 5% të peshës trupore
Për personat me mbipeshë ose obezitet, humbja e të paktën 5% të peshës trupore mund të ndihmojë në uljen e tensionit.
Mjeku mund të ndihmojë me:
- ndryshime në dietë;
- programe për humbje peshe;
- ilaçe për rënien në peshë, kur janë të përshtatshme;
- ndërhyrje kirurgjikale në raste të caktuara.
6. Ndiqni dietën DASH
Udhëzimet e reja vazhdojnë të rekomandojnë dietën DASH, një mënyrë ushqyerjeje e krijuar për të ndihmuar në uljen e tensionit.
Kjo dietë përfshin:
- më pak kripë;
- më shumë fruta dhe perime;
- drithëra integrale;
- bishtajore;
- arra dhe fara;
- produkte qumështi me pak yndyrë ose pa yndyrë;
- mish pule dhe peshk.
Njihni vlerat tuaja të tensionit
Ekspertët theksojnë se shumë njerëz nuk e dinë nivelin e tyre të tensionit. Matja e rregullt në shtëpi mund të ndihmojë në zbulimin e problemeve më herët.
Rekomandohet:
- të keni një aparat matës tensioni në shtëpi;
- të mbani shënim vlerat;
- t’ia tregoni mjekut gjatë vizitave;
- të raportoni ndryshime të pazakonta.
