Botë e Çuditshme

Përse delfinët po shfaqin shenja të ngjashme me Alzheimer-in?

Neuroshkencëtarët detarë kanë dokumentuar te delfinët dëmtime të trurit të ngjashme me ato të sëmundjes Alzheimer, përfshirë grumbullimin e pllakave amyloid-beta dhe inflamacion të indeve nervore. Një studim i rëndësishëm i udhëhequr nga studiuesja Stephanie Venn-Watson dhe i botuar në revistën shkencore Proceedings of the Royal Society B, e publikuar nga The Royal Society, lidhi këto ndryshime me ekspozimin afatgjatë ndaj toksinave mjedisore, veçanërisht metilmerkurit dhe ndotësve organikë të qëndrueshëm që grumbullohen në zinxhirin ushqimor detar.

Delfinët kanë disa ngjashmëri të rëndësishme me njerëzit; jetojnë gjatë, kanë tru të madh dhe kompleks, si dhe metabolizëm të rregulluar nga insulina. Për këtë arsye, ata shërbejnë si një tregues i rëndësishëm për mënyrën se si ndotja mund të ndikojë gradualisht në shëndetin e trurit. Kjo nuk do të thotë se delfinët zhvillojnë Alzheimer njësoj si njerëzit, por tregon se mjediset toksike mund të nxisin procese neurodegjenerative edhe te specie shumë inteligjente.

Ndërkaq, një projekt i madh ndërkombëtar kërkimor mund të sjellë një test të thjeshtë gjaku, të ngjashëm me shpimin e gishtit, për të ndihmuar në diagnostikimin e sëmundjes së Alzheimerit. Studimi po analizon tre proteina në gjak që lidhen me këtë gjendje. Shkencëtarët do ta krahasojnë testin me skanimet aktuale të trurit, të cilat konsiderohen “standardi i artë”, në një projekt që përfshin 1.000 vullnetarë në mbarë botën.

Nëse testi i ri funksionon, ai do të ishte shumë më i lehtë sesa skanimet aktuale, punksionet lumbare apo shpimet spinale që përdoren për identifikimin e sëmundjes. Testi me shpim gishti do të përdorë një kartë për ndarjen e plazmës, duke përshpejtuar diagnostikimin e Alzheimerit përmes gjakut dhe biomarkerëve digjitalë.

Për më shumë se një shekull është besuar se personat e prekur nga sëmundja e Alzheimerit nuk mund të rikuperohen nga dëmtimet e trurit që ajo shkakton. Si pasojë, kërkimet shkencore janë fokusuar kryesisht në parandalimin ose ngadalësimin e përparimit të sëmundjes, e jo në mundësinë e rikuperimit. Kjo qasje po ndryshon falë një studimi të ri, të publikuar në revistën shkencore Cell Reports Medicine, ku një ekip studiuesish nga spitalet universitare, Universiteti Case Western Reserve dhe Qendra Mjekësore Louis Stokes Cleveland VA, ka hetuar nëse truri i prekur rëndë nga Alzheimeri i avancuar mund të rikuperohet.