Në një epokë ku çdo “like” dhe koment në rrjete sociale mund të duket si një matës i vlerës personale, psikologët paralajmërojnë se shumë njerëz po bien në kurthin e kërkimit të aprovimit të jashtëm, duke harruar të ndërtojnë vetë-respektin dhe fuqinë e brendshme.
Sipas një analize të “PsychCentral”, njerëzit që varen nga miratimi i të tjerëve kanë një vetëvlerësim të paqëndrueshëm, sepse ndihen të vlefshëm vetëm kur të tjerët i pranojnë.
Për shumë prej tyre, ndjenja e vlerës lidhet me opinionin e të tjerëve, jo me bindjen e brendshme për veten
-thuhet në studim.
Kërkimi i aprovimit, një varësi emocionale e padukshme
Ekspertët e quajnë këtë fenomen “external validation loop”, një rreth vicioz ku njeriu ndien nevojën e vazhdueshme për të marrë miratim, për t’u ndier i pranuar apo i dashur.
Një studim i publikuar nga “Self and Motivation Lab” në Universitetin e Buffalos tregon se vetëvlerësimi që bazohet në miratimin e jashtëm lidhet me nivele më të larta ankthi, varësi emocionale dhe frikë nga refuzimi.
Në praktikë, kjo manifestohet përmes disa sjelljeve të zakonshme:
-Kërkimi i vëmendjes në rrjete sociale përmes postimeve të vazhdueshme;
-Ndjenja e pavlefshmërisë kur mungojnë pëlqimet apo komentet;
-Vështirësi për të marrë vendime pa mbështetjen ose miratimin e dikujt tjetër.
Psikologia klinike dr. Elaine N. Aron shpjegon për “Vox” se ky lloj varësie emocionale “krijon një boshllëk të brendshëm që asnjë sasi miratimi nuk mund ta mbushë”.
Ndërtimi i vetë-respektit, fuqia e qetë që ndjehet edhe kur nuk flet
Në anën tjetër qëndron vetë-respekti – një ndjenjë e qëndrueshme e vlerës personale që nuk varet nga reagimet e të tjerëve.
Sipas “PositivePsychology” vetë-respekti nuk vjen nga arritjet apo nga pëlqimet e jashtme, por nga aftësia për të qëndruar në përputhje me vlerat, kufijtë dhe integritetin personal.
Në modelin e famshëm të Maslow për nevojat njerëzore, vetë-respekti renditet menjëherë pas vetë-realizimit, si një element thelbësor për mirëqenien dhe pjekurinë emocionale.
Personat me vetë-respekt të lartë:
-Marrin vendime bazuar në parime, jo në frikën e gjykimit.
-Ndihen të qetë edhe kur nuk janë në qendër të vëmendjes.
-Refuzojnë marrëdhënie apo situata që u cënojnë integritetin.
-I bëjnë të tjerët t’i ndiejnë praninë, edhe pa e kërkuar vëmendjen.
Nga nevoja për t’u parë, tek fuqia për të qenë vetvetja
Ekspertët sugjerojnë disa hapa për të kaluar nga kërkimi i aprovimit tek ndërtimi i vetë-respektit:
1. Vetë-reflektimi: Pyetni veten pse keni nevojë të njiheni nga të tjerët për t’u ndier të vlefshëm.
2. Vetë-validimi: Mësoni të vlerësoni emocionet dhe përpjekjet tuaja, edhe nëse askush nuk i sheh.
3. Vendosja e kufijve: Mos lejoni që nevoja për pranim t’ju bëjë të hiqni dorë nga vlerat.
4. Autenticiteti: Jini të sinqertë me veten – njerëzit ndihen të tërhequr nga energjia autentike, jo nga përsosmëria e rreme.
5. Kultivoni kompetencën: Ndërtimi i aftësive dhe vetëbesimit në fusha konkrete forcon ndjenjën e kontrollit dhe vlerës së brendshme.
Fuqia e heshtur që vjen nga brenda
Në fund, dallimi midis atyre që “kërkojnë të shihen” dhe atyre që “bëhen të vlefshëm për t’u parë” nuk lidhet me egon, por me fuqinë e brendshme.
Kjo është ajo prani që ndihet në një dhomë edhe kur personi nuk flet, një qetësi që buron nga vetë-respekti, jo nga dëshira për vëmendje.
Në një botë që shpërblen zhurmën, fuqia e vërtetë qëndron në ata që e dinë vlerën e tyre pa pasur nevojë ta shpallin.
