Shumica prej nesh jemi të mësuar që pagat tona të depozitohen drejtpërdrejt në llogaritë bankare. Megjithatë, në të kaluarën, metodat e pagesës ndryshonin ndjeshëm dhe disa prej tyre do të duken shumë të çuditshme në ditët e sotme. Nga kripa deri te thikat, këtu janë disa nga mënyrat më të pazakonta të pagesës për punë në histori.
Kripa
Fjala “rrogë” ka rrënjët e saj në fjalën latine “salarium”, që do të thotë “para për kripë”. Në kohët e lashta, kripa kishte një rëndësi të madhe pasi lejonte ruajtjen e ushqimeve. Ushtritë, për shembull, e kishin të nevojshme kripën për të ruajtur ushqimin, dhe kështu ajo përdorej si një formë pagese. Një ushtar mund të paguhej me kripë ose me para të mjaftueshme për ta blerë atë, duke e bërë jetesën më të lehtë.
Kjo ka qenë arsyeja që fjala “salarium” ka evoluar në kuptimin e pagesës për punë, dhe kjo është gjithashtu origjina e shprehjes “ia vlen kripën tuaj”.
Birra
Në disa qytetërime të lashta, si në Egjiptin dhe Mesopotaminë, birra ishte përdorur si formë pagese. Egjiptianët e konsideronin birrën një ushqim të perëndishëm dhe e përdornin për ushqim dhe ilaç.
Birra, shpesh e bërë nga gratë, ishte një lëng i dendur dhe shumë kalorik, që mund të shërbente si një vakt.
Një pllakë e vjetër sumeriane, e datuar rreth 5000 vjet më parë, përmban shkrime që sugjerojnë se birra ishte përdorur si pagesë.
Thikat
Në Kinën e lashtë, nga shekulli i shtatë deri në shekullin e dytë, thikat ishin përdorur si mjet pagese. Kjo praktikë ka lindur kur një princ, që po përballej me probleme financiare, lejoi ushtarët e tij të përdornin thika si monedha për të bërë tregti me fshatarët.
Me kalimin e kohës, thikat metalike u përdorën më shpesh si para dhe u bënë një monedhë e formës së saj të vetme.
Ato ishin bërë prej bronzi, bakri ose kallaji dhe mund të priteshin në segmente të vogla për të shërbyer si pagesë.
Ketrat
Në rajonet e veriut të Evropës, si në Rusi dhe Finlandë, lëvozhgat e ketrit ishin një formë pagese. Ky lloj mallmi ishte i vlefshëm për shkak të përdorimit të tij në prodhimin e veshjeve dhe mbulesave.
Ketrat ishin një burim i rëndësishëm për jetesën në klimën e ashpër të tundrës, dhe për këtë arsye ato u përdorën si monedhë. Në disa raste, pjesë të tjera të ketrit, si veshët dhe feçkat, përdorej për të bërë ndryshimin.
Kryqe Katanga (Kryqe bakri)
Në rajonin e Katangës, që sot është pjesë e Republikës Demokratike të Kongos dhe Zambisë, kryqet e bakrit ishin përdorur si një formë pagese gjatë shekujve 19 dhe 20. Katanga ishte një rajon i pasur me bakër, dhe kështu ky metal përdorej për të krijuar monedha të veçanta.
Secili kryq peshoi rreth 2 kilogramë dhe mund të blinte një sasi të konsiderueshme mielli apo malli tjetër.
Në situata të jashtëzakonshme, këto kryqe mund të shkrinin për t’u përdorur si mjete pune, si shtiza.
Notgeld (Para të domosdoshme)
Pas Luftës së Parë Botërore, shumë shtete evropiane, përfshirë Gjermaninë, përballeshin me krizë ekonomike dhe mungesë monedhash.
Për shkak të asaj që ishte një periudhë e pasigurisë dhe e vështirësive financiare, qytetet dhe fshatrat shpesh përdornin “notgeld”, ose para të domosdoshme, për të mbajtur tregtinë të funksionuar.
Këto para mund të ishin bërë nga gjithçka, nga fletë metalike, druri, ose edhe mëndafshi, dhe përdoren në komunitetet lokale për të paguar për mallra dhe shërbime, edhe pse nuk kishin një vlerë të njohur ndërkombëtarisht.
Këto metoda të pazakonta të pagesës tregojnë se, përmes historisë, njerëzit kanë përdorur gjithçka që ishte e mundur për të siguruar një sistem të funksionuar pagese, duke reflektuar nevojat dhe burimet e kohës.
