Shumë konsumatorë shqetësohen nëse vaji i ullirit që blejnë është vërtet i pastër apo i përzier me vajra të tjerë më të lirë. Përveç analizave laboratorike, tradita popullore njeh disa metoda të thjeshta që mund t’i provoni në shtëpi për të krijuar një ide më të qartë për cilësinë e vajit.
Ekspertët theksojnë se këto teste nuk janë 100% të sakta, por mund të japin sinjale paralajmëruese nëse dyshoni për cilësinë e produktit.
Testi i frigoriferit, “prova” më e njohur në shtëpi
Një nga metodat më të përdorura është testi i frigoriferit:
-Vaji vendoset në frigorifer për 3–5 orë.
-Nëse trashet ose formon kokrriza, ka më shumë gjasa të jetë vaj i pastër ulliri.
-Nëse mbetet plotësisht i lëngshëm, dyshohet se mund të jetë i përzier me vajra të tjerë bimore.
Testi i gotës me ujë
Një tjetër provë popullore është ajo me ujë:
-Në një gotë me ujë të pastër hidhet një pikë vaj ulliri.
-Vaji i pastër zakonisht qëndron si një pikë e bashkuar mbi sipërfaqen e ujit.
-Nëse vaji shpërndahet në shumë pika të vogla ose përzihet më shpejt, mund të tregojë për përzierje me vajra të tjerë.
Testi i letrës
Edhe një letër kuzhine mund të ndihmojë në vlerësim:
-Hidhni 1–2 pika vaj në një letër të bardhë kuzhine ose pecetë.
–Vaji i cilësisë së mirë nuk lë një njollë tepër të madhe dhe shumë transparente pasi thahet.
-Vaji i përzier lë një njollë më të përhapur, të hollë dhe shumë të tejdukshme.
Testi i flakës, por me kujdes
Një metodë tjetër, që kërkon shumë kujdes, është testi me fitil pambuku:
-Pak vaj vendoset në një fitil pambuku.
-Vaji i pastër ndizet më ngadalë dhe digjet në mënyrë më të qëndrueshme.
-Vaji i përzier ose me përmbajtje uji mund të ketë vështirësi në ndezje dhe djegie.
Ky test duhet bërë vetëm në kushte të sigurta, larg materialeve të ndezshme.
Shija pikante në fyt
Shija është një nga treguesit më të mirë të vajit cilësor:
-Një pikë vaj vendoset në majë të gjuhës dhe gëlltitet.
-Vaji ekstra i virgjër shpesh jep një ndjesi të lehtë djegieje në fund të fytit, për shkak të polifenoleve natyrale.
-Nëse shija është e sheshtë, pa aromë ulliri dhe pa atë “pikantërinë” karakteristike, mund të jetë vaj i rafinuar ose i përzier.
Reagimi në temperaturë të lartë
Edhe mënyra si sillet vaji në tigan jep disa sinjale:
-Kur ngrohet pak në tigan, vaji i ullirit i mirë fillon të lëshojë aromë karakteristike ulliri.
-Vaji i përzier mund të fillojë të tymoset shpejt ose të ketë aromë si vaj gatimi i zakonshëm.
Specialistët këshillojnë që, përveç këtyre testeve popullore, konsumatorët të zgjedhin gjithmonë vaj ulliri nga prodhues të besuar, të lexojnë me kujdes etiketat dhe, kur është e mundur, të provojnë produktin para se ta blejnë, pasi aroma dhe shija mbeten treguesit më të sigurt të cilësisë.
