Kolesteroli është i nevojshëm për trupin sepse ndihmon në prodhimin e hormoneve, vitaminës D dhe në tretje. Mëlçia prodhon kolesterol, por ai merret edhe nga ushqimet, veçanërisht nga mishi dhe produktet e bulmetit.
HDL dhe LDL
- HDL (“kolesteroli i mirë”) mbledh kolesterolin e tepërt dhe e çon në mëlçi për t’u larguar nga trupi.
- LDL (“kolesteroli i keq”) transporton kolesterolin nëpër arterie. Kur është i lartë, mund të grumbullohet në muret e arterieve dhe të formojë pllaka yndyrore.
Këto grumbullime mund të rrisin rrezikun për:
- sëmundje të zemrës,
- infarkt,
- goditje në tru,
- sëmundje të veshkave,
- probleme me qarkullimin e gjakut.
Faktorët që ndikojnë në kolesterol
Rreziku për LDL të lartë rritet nëse:
- keni mbipeshë ose obezitet,
- konsumoni shumë mish të kuq, produkte bulmeti me yndyrë dhe ushqime të përpunuara,
- nuk bëni aktivitet fizik,
- përdorni duhan.
Në disa raste, kolesteroli i lartë trashëgohet gjenetikisht dhe quhet hiperkolesterolemi familjare (FH).
Si ta dini nivelin e kolesterolit?
Kolesteroli i lartë zakonisht nuk jep simptoma. Mënyra e vetme për ta zbuluar është një analizë gjaku.
Vlerat e rekomanduara:
- Trigliceridet: nën 150 mg/dL
- HDL: mbi 50 mg/dL te gratë dhe mbi 40 mg/dL te burrat
- LDL: nën 130 mg/dL (ose më i ulët nëse keni sëmundje të zemrës apo diabet)
Si të menaxhohet?
- Ushqehuni shëndetshëm.
- Bëni aktivitet fizik rregullisht.
- Mbani peshë të shëndetshme.
- Menaxhoni stresin.
- Ndaloni duhanin.
Nëse këto nuk mjaftojnë, mjeku mund të rekomandojë ilaçe për uljen e kolesterolit, si statinat. LDL i lartë rrit rrezikun për sëmundje të zemrës dhe goditje në tru, ndërsa HDL i lartë ndihmon në mbrojtjen e organizmit duke larguar kolesterolin e tepërt. Kontrolli periodik i gjakut është mënyra më e mirë për të monitoruar nivelet e kolesterolit.
