Një dhimbje koke e fortë, që shpesh përshkruhet nga pacientët si “bubullimë” dhe më e rënda që kanë përjetuar ndonjëherë, e shoqëruar me të përziera, të vjella dhe çrregullime të vetëdijes, mund të jetë një shenjë e një aneurizme të shpërthyer në tru.
Aneurizmat cerebrale janë zgjerime të lokalizuara të enëve të gjakut në tru.
Sipas statistikave, rreth 2 deri në 5 për qind e popullsisë bart një aneurizëm cerebrale pa e ditur.
Rreziku kryesor qëndron te fakti se rreth 20% e këtyre aneurizmave mund të shpërthejnë gjatë jetës, duke shkaktuar hemorragji në tru.
Tragjikisht, gjysma e pacientëve që përjetojnë një rupturë të tillë humbin jetën menjëherë, ndërsa vetëm një e treta e të mbijetuarve shërohen plotësisht.
Faktorët që ndikojnë në formimin dhe këputjen e aneurizmës
Zhvillimi i aneurizmës është i ndikuar nga faktorë gjenetikë dhe faktorë të fituar, si defektet në muret e enëve të gjakut të formuara gjatë zhvillimit embrional apo më vonë në jetë.
Faktorë si hipertensioni i parregulluar, pirja e duhanit dhe ateroskleroza janë ndër shkaktarët kryesorë që mund të ndikojnë në këputjen e aneurizmës.
Aneurizmat zakonisht formohen në degëzimet kryesore të enëve të trurit, si arteria cerebrale e mesme, arteria komunikuese anteriore dhe arteria bazilare, ku edhe forcat hemodinamike të rrjedhës së gjakut janë më të mëdha.
Zbulimi dhe trajtimi i hershëm mund të shpëtojë jetë
Falë zhvillimit të teknikave moderne të imazherisë – si skaneri CT, rezonanca magnetike (MRI) dhe angiografia – është rritur ndjeshëm numri i rasteve ku aneurizmat zbulohen para se të shpërthejnë.
Sapo një aneurizëm zbulohet, mjekët vlerësojnë madhësinë dhe formën e saj për të përcaktuar rrezikun e rupturës. Aneurizmat më të mëdha se 5 mm kanë më shumë gjasa të këputen.
Nëse konfirmohet një aneurizëm, trajtimi konsiston në përjashtimin e saj nga qarkullimi i gjakut përmes ndërhyrjes kirurgjikale ose metodës endovaskulare – një teknikë më pak invazive që përdor kateterë përmes arteries inguinale dhe mbyllje të aneurizmës me spirale platini.
Në rast të shpërthimit të aneurizmës, kirurgjia është shpesh më e përshtatshme, pasi lejon edhe heqjen e gjakut të derdhur që ushtron presion mbi trurin.
Roli i trashëgimisë dhe kujdesi parandalues
Faktorët gjenetikë luajnë një rol të rëndësishëm, ndaj rekomandohet që individët me histori familjare të aneurizmave të kryejnë kontrolle parandaluese, veçanërisht pas moshës 35 vjeç.
Sipas ekspertëve, monitorimi i tensionit të gjakut dhe shmangia e zakoneve të dëmshme si duhani janë mënyra efektive për të reduktuar rrezikun e shfaqjes apo këputjes së një aneurizme.
Shëndeti i trurit kërkon vëmendje të vazhdueshme, ndaj simptomat si dhimbje koke të pazakonta nuk duhet të neglizhohen – ato mund të jenë sinjal i një gjendjeje kërcënuese për jetën.
