Të jesh prind është një nga rolet më të bukura, por njëkohësisht edhe më sfiduese. Nuk ka prindër të përkryer dhe as familje ku nuk ndodhin debate, keqkuptime apo momente kur emocionet marrin kontrollin.
Megjithatë, specialistët e zhvillimit të fëmijëve paralajmërojnë se disa fjali të thëna nga një fëmijë nuk duhen parë si ankesa kalimtare.
Në shumë raste, ato mund të jenë sinjale se lidhja emocionale me prindin ka filluar të lëkundet.
Një fjali e vetme nuk do të thotë se një prind ka dështuar. Por kur mesazhe të caktuara përsëriten vazhdimisht, ato mund të tregojnë se fëmija nuk ndihet më i sigurt, i dëgjuar apo i lirë të shprehë atë që ndien.
Fjalia që shqetëson më shumë ekspertët?
Sipas psikologëve, një nga shprehjet më alarmuese është:
Kam frikë të të tregoj
Kur një fëmijë druhet t’i rrëfejë prindit atë që ka përjetuar, një gabim që ka bërë apo një shqetësim që e mundon, kjo mund të jetë shenjë se ai pret kritika, ndëshkim, refuzim ose një reagim të ashpër.
Ekspertët kujtojnë se fëmijët duhet të ndihen të sigurt se mund t’u drejtohen prindërve në çdo situatë, edhe kur kanë gabuar.
Një tjetër fjali që nuk duhet injoruar është:
Nuk do të më kuptosh.
Sipas specialistëve, kjo mund të tregojë se fëmija beson se emocionet, mendimet apo vështirësitë e tij nuk do të merren seriozisht.
Kur krijohet kjo bindje, ai fillon të mbyllet në vetvete dhe ndan gjithnjë e më pak nga ajo që po përjeton.
Në pamje të parë duket një shprehje e zakonshme, por psikologët thonë se fraza: “Nuk ka rëndësi.”
mund të tregojë se fëmija ka nisur të zhvlerësojë ndjenjat e veta. Nëse kjo ndodh vazhdimisht, ai mund të jetë mësuar t’i vendosë emocionet dhe nevojat personale në plan të dytë.
Kur një fëmijë thotë: “Ti kurrë nuk më dëgjon.” nuk është domosdoshmërisht duke folur vetëm për një debat apo situatë të caktuar.
Ekspertët shpjegojnë se kjo mund të jetë mënyra e tij për të shprehur se ndihet i padukshëm dhe i padëgjuar.
Në fakt, fëmijët nuk presin që prindërit të kenë zgjidhje për çdo problem. Shpesh, ajo që u nevojitet më shumë është të ndiejnë se dikush po i dëgjon me vëmendje.
Një nga fjalitë më të dhimbshme për çdo prind është:
S’ka rëndësi, gjithsesi nuk do të më kuptosh.
Psikologët e konsiderojnë këtë si një shenjë të mundshme të distancimit emocional. Në këtë fazë, fëmija nuk përpiqet më të shpjegojë çfarë ndien, sepse është bindur se nuk do të gjejë mirëkuptim.
Pse ndodh kjo?
Specialistët theksojnë se shumica e prindërve nuk veprojnë kështu me vetëdije.
Stresi, lodhja, ritmi i ngarkuar i jetës dhe mënyra se si janë rritur vetë ndikojnë drejtpërdrejt në reagimet e tyre.
Shpesh, me dëshirën për ta qetësuar apo forcuar fëmijën, përdoren shprehje si:
-“Mos u shqetëso, s’është asgjë.”
-“Mos qaj.”
-“Po e tepron.”
-“I ke të gjitha, çfarë të mungon?”
Edhe pse thuhen me qëllim të mirë, këto fjali mund t’i japin fëmijës ndjesinë se emocionet e tij nuk kanë rëndësi ose nuk meritojnë vëmendje.
Nuk duhet të jeni prind i përsosur!
Psikologët nënvizojnë se qëllimi nuk është përsosmëria.
Ajo që ka më shumë rëndësi është gatishmëria për të dëgjuar dhe për t’i treguar fëmijës se ndjenjat e tij kanë vlerë.
Ndonjëherë mjafton një fjali e vetme për të krijuar një urë komunikimi:
Dua të të kuptoj. Më trego, jam këtu për të të dëgjuar.
Ekspertët kujtojnë se fëmijët mund të mos i mbajnë mend të gjitha këshillat apo rregullat që kanë marrë gjatë rritjes, por ka shumë mundësi të kujtojnë nëse kanë pasur pranë një të rritur tek i cili janë ndier gjithmonë të sigurt për t’u hapur.
Prandaj, synimi nuk është të mos gabosh kurrë si prind, por të ndërtosh një marrëdhënie ku fëmija ndihet i dashur, i pranuar dhe i sigurt.
Si mund të rikthehet besimi?
Ekspertët theksojnë se, edhe nëse një prind ka dëgjuar ndonjërën prej këtyre fjalive, kjo nuk do të thotë se marrëdhënia është dëmtuar pa kthim.
Besimi ndërtohet çdo ditë dhe ndryshimet e vogla mund të sjellin rezultate të mëdha.
Hapi i parë është të dëgjoni pa u justifikuar menjëherë dhe pa u përpjekur ta zgjidhni çdo problem.
Në vend të:
Nuk është edhe aq keq.
Provoni të thoni:
E shoh se kjo është e rëndësishme për ty. Më trego çfarë ndodhi.
Në vend të:
Nuk ke arsye të zemërohesh.
Zgjidhni:
E kuptoj që je zemëruar. Hajde të flasim për këtë.
Një tjetër hap i rëndësishëm është të pranoni gabimet tuaja.
Sipas ekspertëve, një prind që thotë:
Gabova. Nuk duhej të reagoja ashtu.
-nuk humbet autoritetin. Përkundrazi, i mëson fëmijës se gabimet janë pjesë normale e jetës dhe se marrëdhëniet mund të riparohen përmes komunikimit dhe mirëkuptimit.
Po aq e rëndësishme është krijimi i një ambienti ku fëmija të ndihet i lirë të thotë të vërtetën pa pasur frikë nga ndëshkimi apo kritikat.
Nëse ai beson se çdo rrëfim do të pasohet nga zemërimi i prindit, me kalimin e kohës do të zgjedhë heshtjen.
Veprime të vogla që bëjnë diferencën?
Ekspertët këshillojnë disa zakone të thjeshta që mund të forcojnë marrëdhënien mes prindit dhe fëmijës:
-Kaloni çdo ditë disa minuta vetëm me fëmijën, pa telefon apo shpërqendrime.
-Në vend të pyetjes “Si kalove në shkollë?”, pyesni “Si je ndier sot?”
-Mos e ndërprisni kur flet, edhe nëse nuk jeni dakord me të.
-Mos i minimizoni problemet e tij vetëm sepse ju duken të vogla.
-Tregojini dashuri edhe kur gabon, në mënyrë që të kuptojë se sjellja mund të korrigjohet, por vlera e tij si njeri nuk vihet kurrë në diskutim.
Në fund, mesazhi më i rëndësishëm që çdo fëmijë duhet të marrë nga prindi është:
Mund të më tregosh gjithçka. Ndoshta nuk do ta kem gjithmonë përgjigjen e duhur, por do të jem gjithmonë këtu për të të dëgjuar.
Sepse një marrëdhënie e shëndetshme nuk ndërtohet mbi mungesën e gabimeve, por mbi bindjen e fëmijës se, pavarësisht gjithçkaje, do të ketë gjithmonë një vend të sigurt ku mund të kthehet.
