Nëse në familje keni një person me diagnozën epilepsi, gjëja më e rëndësishme që duhet të dini është se kjo sëmundje, në një numër të madh rastesh, kontrollohet me sukses dhe se njerëzit me epilepsi mund të jetojnë një jetë të plotë, aktive dhe të aftë për punë.
Çfarë është epilepsia dhe pse ka kaq shumë paragjykime rreth saj
Epilepsia është një çrregullim kronik neurologjik, por nuk është as sëmundje mendore dhe as ngjitëse. Epilepsia është një sëmundje që në shumicën e rasteve mund të menaxhohet me terapi të rregullt, duke u mundësuar pacientëve një jetë funksionale dhe të pavarur. Megjithatë, epilepsia shpesh shoqërohet me frikë, reagime të pasakta dhe stigma të rrënjosura thellë në shoqëri. Përveç vetë sëmundjes, personat që jetojnë me epilepsi përballen edhe me paragjykime që ua vështirësojnë jetën e përditshme. Pikërisht për këtë arsye, informimi i familjes është thelbësor. Kuptimi i saktë i sëmundjes ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e jetës së pacientit dhe në mënyrën se si ai ndihet i sigurt, i pranuar dhe i mbështetur.
A është çdo krizë epilepsi dhe a mund të punojnë normalisht personat me këtë diagnozë?
Është e rëndësishme të dihet se jo çdo krizë është epilepsi. Krizat epileptike shkaktohen nga aktiviteti elektrik i çrregulluar në tru, ndërsa ekzistojnë edhe kriza joepileptike, të cilat mund të jenë pasojë e rënies së sheqerit në gjak, problemeve kardiake apo traumave psikologjike. Për këtë arsye, diagnostikimi i saktë është vendimtar, ndërsa familja luan rol të rëndësishëm në vëzhgimin e simptomave dhe bashkëpunimin me mjekët. Një nga keqkuptimet më të shpeshta është se personat me epilepsi nuk mund të punojnë ose se janë “të rrezikshëm” për rrethin. Kur krizat mbahen nën kontroll përmes respektimit të terapisë, shumica e njerëzve me epilepsi mund të punojnë normalisht, të krijojnë familje dhe të marrin pjesë në aktivitetet e përditshme. Disa profesione specifike, si shofer profesionist apo pilot, nuk rekomandohen, por kjo nuk do të thotë kufizim i përgjithshëm i jetës.
A preken emocionet dhe inteligjenca tek personat me epilepsi?
Epilepsia nuk ndikon automatikisht në inteligjencë apo stabilitet emocional. Shumica e personave me epilepsi nuk kanë çrregullime kognitive apo psikologjike. Ankthi dhe depresioni mund të shfaqen, por më shpesh si pasojë e frikës nga krizat dhe stigmës shoqërore, e jo vetë sëmundjes. Prandaj, mbështetja emocionale e familjes dhe mjedisit është po aq e rëndësishme sa edhe terapia mjekësore.
Çfarë nuk duhet bërë kurrsesi gjatë një krize epileptike
Kur ndodh një krizë epileptike, reagimet e gabuara mund të jenë më të rrezikshme se vetë kriza.
- të frenoni personin,
- t’i fusni asgjë në gojë (sidomos jo gishtat),
- të përpiqeni t’i ndaloni konvulsionet.
Gjëja më e rëndësishme është të qëndroni të qetë, ta mbroni personin nga lëndimet, ta ktheni në pozicion anësor dhe të qëndroni pranë tij derisa kriza të përfundojë. Krizat zakonisht zgjasin pak dhe nuk janë të dhimbshme, megjithëse pas tyre personi mund të ndihet i lodhur, i hutuar ose të ketë dhimbje koke.
Drita e fortë dhe krizat: një mit i përhapur
Një tjetër mit i zakonshëm është se drita e fortë gjithmonë shkakton kriza. Në realitet, kjo vlen vetëm për një përqindje të vogël të personave me epilepsi fotosensitive, e cila përbën rreth 5 për qind të të gjitha rasteve. Shumica e personave me epilepsi nuk kanë asnjë reagim ndaj stimujve të dritës. Sa i përket grave me epilepsi, shtatzënia është e mundur, por kërkon mbikëqyrje të shtuar mjekësore. Sot ekzistojnë terapi bashkëkohore që janë të sigurta si për nënën ashtu edhe për foshnjën, përmes planifikimit të kujdesshëm dhe bashkëpunimit mes neurologut dhe gjinekologut.
