Meningjiti është një infeksion i rrezikshëm i membranave mbështjellëse që mbulojnë trurin dhe palcën kurrizore, të quajtura meningje. Kjo sëmundje mund të përfshijë një gamë të gjerë simptomash dhe, nëse nuk trajtohet me shpejtësi, mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin, duke përfshirë dëmtime të përhershme të trurit dhe madje edhe vdekje.
Çfarë është meningjiti?
Meningjiti është një inflamacion i meningjeve, që janë tre shtresa mbështjellëse që mbrojnë trurin dhe palcën kurrizore.
Ky infeksion mund të shkaktohet nga disa burime, përfshirë viruse, baktere, dhe herë pas here, kërpudha dhe parazitë.
Meningjiti viral është më i zakonshmi dhe zakonisht është më pak i rrezikshëm, ndërsa meningjiti bakterial është shumë më i rrezikshëm dhe mund të jetë fatal nëse nuk trajtohet menjëherë.
Shkaqet e meningjitit
Meningjiti mund të shkaktohet nga disa faktorë të ndryshëm:
Meningjiti bakterial: Ky lloj është forma më e rrezikshme dhe mund të shkaktohet nga disa lloje bakteresh, si “Neisseria meningitidis” (bakteri meningokok), “Streptococcus pneumoniae” (pneumokoku) dhe “Haemophilus influenzae” (H. influenzae).
Meningjiti bakterial shpesh përhapet përmes kontaktit të ngushtë me lëngje të trupit të infektuar, siç janë pështyma dhe mukoza e frymëmarrjes.
Meningjiti viral: Ky lloj është më i zakonshëm dhe shpesh është më pak i rrezikshëm. Virusët që shkaktojnë meningjit viral përfshijnë enteroviruset, herpes simplex virusin (HSV), virusin e gripit dhe disa viruse të tjerë. Meningjiti viral shpesh kalon vetvetiu dhe nuk kërkon trajtim të veçantë.
Meningjiti fungus (Kërpudhor): Ky lloj i meningjitit është më i rrallë dhe ndodh kryesisht te individët me sistem të dobësuar imunitar. Më së shpeshti, shkaktohet nga kërpudhat si “Cryptococcus”.
Meningjiti parazitar: Edhe më i rrallë, meningjiti parazitar mund të ndodhë kur parazitët përhapen në sistemin nervor të qendrës.
Simptomat e meningjitit
Simptomat e meningjitit mund të ndryshojnë në varësi të shkaktarit të infeksionit dhe moshës së personit, por disa simptoma të zakonshme janë:
1.Dhembje koke e fortë dhe e papërballueshme.
2. Djegie dhe ndjeshmëri ndaj dritës.
3. Rigiditet i qafës, i njohur si ngurtësia e qafës.
4. Temperaturë e lartë.
5. Vjellje dhe të përziera.
6. Të dridhura dhe ethe.
7. Ndjenja e lodhjes dhe konfuzioni.
8. Ndërgjegje e ulët dhe shenja të ngjashme me deliriumin, sidomos te të rinjtë dhe të moshuarit.
9. Te fëmijët e vegjël, një simptomë karakteristike është një lëkush të fryrë në kokë (fontanelle) dhe ankthi i shoqëruar me të qara të vazhdueshme.
Nëse ndjeni disa nga këto simptoma, është shumë e rëndësishme të kërkoni kujdes mjekësor menjëherë, pasi meningjiti mund të përkeqësohet shpejt dhe të shkaktojë komplikacione të rrezikshme.
Diagnoza e meningjitit
Diagnoza e meningjitit zakonisht bëhet përmes analizës së lëngut cerebrospinal (LCS), një lëng që mbështjell trurin dhe palcën kurrizore. Ky lëng mund të testohet për të identifikuar prezencën e infeksionit bakterial, viral ose kërpudhor.
Mjeku mund të kërkojë edhe analiza të tjera si skanime të trurit dhe teste të tjera laboratorike për të përcaktuar shkaktarin e meningjitit.
Trajtimi i meningjitit
Meningjiti bakterial: Ky lloj kërkon trajtim të menjëhershëm me antibiotikë, zakonisht intravenoz (përmes venës). Trajtimi i hershëm është shumë i rëndësishëm për të parandaluar dëmtimet e trurit dhe komplikacionet e tjera të mundshme. Ndonjëherë mund të përdoren edhe ilaçe për të reduktuar inflamacionin dhe për të mbrojtur trurin.
Meningjiti viral: Pasi meningjiti viral zakonisht është më i lehtë dhe shpesh kalon vetvetiu, ai zakonisht trajtohet me pushim, hidratim dhe ilaçe për kontrollin e dhimbjes dhe temperaturës. Në disa raste, ilaçet antivirale mund të përdoren për të trajtuar disa viruse të veçanta.
Meningjiti kërpudhor dhe parazitar: Trajtimi i këtyre llojeve të meningjitit përfshin ilaçe antifungale ose antiparazitare, që mund të jenë të nevojshme për një periudhë më të gjatë.
Përhapja dhe parandalimi i meningjitit
Meningjiti përhapet kryesisht përmes kontaktit të ngushtë me sekrecionet e trupit të personave të infektuar, si pështyma, kollitja, ose teshtitja.
Për të parandaluar përhapjen, është e rëndësishme të ruani higjienën e duhur, si larja e duarve dhe përdorimi i maskave në zona të mbipopulluara.
Një nga mënyrat më të mira për të parandaluar meningjitin është vaksinimi. Vaksinat kundër meningjitit, si ato për meningokokin dhe pneumokokin, janë të rekomanduara për disa grupe të rrezikuara, përfshirë fëmijët dhe adoleshentët.
