Pushimet verore duhet të jenë sinonim i qetësisë, relaksit dhe rikuperimit. Megjithatë, për shumë njerëz ndodh e kundërta: ditët e para shoqërohen me lodhje të madhe, dhimbje fyti, rrufë, dhimbje koke apo një ndjesi sikur organizmi “dorëzohet” pikërisht kur më në fund ka mundësinë të pushojë.
Ekspertët e lidhin këtë fenomen me atë që njihet si “leisure sickness” ose “sëmundja e kohës së lirë”. Edhe pse nuk është një diagnozë zyrtare mjekësore, studimet sugjerojnë se kalimi i menjëhershëm nga një periudhë stresi intensiv në relaksim mund të ndikojë në mënyrën se si reagon organizmi.
Sipas Universitetit të Melburnit, gjatë pushimeve rritet gjithashtu ekspozimi ndaj infeksioneve për shkak të udhëtimeve, aeroporteve, avionëve dhe vendeve të mbipopulluara.
Për javë apo muaj me radhë, shumë njerëz jetojnë nën presion: punë intensive, afate, pak gjumë dhe stres i vazhdueshëm. Në këtë periudhë organizmi funksionon në një gjendje të vazhdueshme alarmi.
Kur më në fund stresi largohet, trupi kalon në fazën e rikuperimit. Pikërisht atëherë bëhemi më të vetëdijshëm për lodhjen që kemi injoruar gjatë gjithë vitit.
Gjatë stresit aktivizohet boshti hipotalamus-hipofizë-gjëndra mbiveshkore, ndërsa kortizoli, hormoni kryesor i stresit, ndihmon organizmin të përballojë situatat e vështira.
Sipas Mayo Clinic, kur stresi zgjat për një kohë të gjatë, nivelet e larta të kortizolit mund të ndikojnë në gjumë, metabolizëm, humor dhe sistemin imunitar, ndërsa studime të shumta e lidhin stresin kronik me ndryshime në përgjigjen imunitare.
Gjumi është mbrojtja më e mirë
Një nga mënyrat më efektive për ta përgatitur organizmin për pushime është gjumi cilësor.
Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) rekomandojnë që të rriturit të flenë 7–9 orë çdo natë. Gjumi i mjaftueshëm lidhet me imunitet më të fortë, stres më të ulët, metabolizëm më të mirë dhe përqendrim më të lartë.
Ekspertët këshillojnë që ditët para pushimeve të mos shfrytëzohen për net pa gjumë me idenë se “do të flemë më vonë”. Një ritëm më i qetë para nisjes ndihmon organizmin të përshtatet më lehtë.
Mos e ndryshoni gjithë rutinën brenda një dite
Një gabim i zakonshëm është ndryshimi i menjëhershëm i gjithçkaje: orari i gjumit, ushqimi, aktiviteti fizik, alkooli dhe ekspozimi në diell.
Për një organizëm të lodhur, këto ndryshime mund të përbëjnë një stres të ri. Specialistët rekomandojnë që ditët e para të pushimeve të jenë më të qeta, me ecje të lehta, ushqim të balancuar, hidratim të mirë dhe gjumë të mjaftueshëm.
Ushqimi dhe vitaminat kanë rol të rëndësishëm
Sistemi imunitar nuk forcohet brenda natës. Ai mbështetet nga një kombinim i gjumit, ushqimit të shëndetshëm, aktivitetit fizik dhe hidratimit.
Sipas National Institutes of Health (NIH), magnezi luan rol në prodhimin e energjisë dhe funksionimin normal të muskujve dhe sistemit nervor, ndërsa vitamina D është e rëndësishme për shëndetin e kockave, muskujve dhe sistemit imunitar.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se suplementet nuk duhen marrë pa arsye. Nëse lodhja është e vazhdueshme ose dyshohet për mungesë vitaminash apo mineralesh, rekomandohet konsultimi me mjekun dhe kryerja e analizave.
Shëndeti i zorrëve ndikon edhe te imuniteti
Një pjesë e madhe e funksionit të sistemit imunitar lidhet me mikrobiotën intestinale.
Për këtë arsye, para dhe gjatë pushimeve rekomandohet konsumimi i më shumë frutave, perimeve, drithërave integrale dhe ushqimeve të fermentuara, nëse tolerohen mirë. Po aq i rëndësishëm është edhe hidratimi, sidomos gjatë udhëtimeve kur ndryshojnë rutina dhe mënyra e të ushqyerit.
Aktiviteti fizik po, por gradualisht
Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon të paktën 150 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar në javë.
Megjithatë, nëse keni kaluar muaj të tërë pa ushtrime, dita e parë e pushimeve nuk është momenti për ecje shumë të gjata, stërvitje intensive apo not për orë të tëra. Fillimi gradual ndihmon organizmin të përshtatet pa u mbingarkuar.
Kujdes edhe me suplementet “kundër stresit”
Bimët adaptogjene, si ashwagandha dhe rodiola, promovohen shpesh si ndihmë për përballimin e stresit. Megjithatë, Qendra Kombëtare për Shëndetin Plotësues dhe Integrues (NCCIH) paralajmëron se ato mund të shkaktojnë efekte anësore dhe nuk janë të përshtatshme për të gjithë.
Personat që marrin ilaçe për tensionin, antidepresivë, terapi hormonale, vuajnë nga sëmundje autoimune, janë shtatzënë ose ushqejnë fëmijën me gji duhet të konsultohen me mjekun përpara përdorimit të tyre.
Si ta përgatisni trupin për pushime?
Ekspertët këshillojnë që përgatitja të nisë disa ditë përpara udhëtimit. Flini rregullisht, pini më shumë ujë, kufizoni kafenë në orët e pasdites, shmangni ngarkesën e tepërt në ditën e fundit të punës dhe mos e mbushni ditën e parë të pushimeve me aktivitete.
Nëse vini re se sëmureni pothuajse çdo herë sapo nisni pushimet, kjo mund të jetë një shenjë se organizmi po hyn në periudhën e relaksit i rraskapitur.
Në vend që të mbështeteni vetëm te suplementet, ekspertët rekomandojnë të investoni në atë që ka më shumë prova shkencore: gjumë cilësor, ushqim të balancuar, hidratim, aktivitet fizik të moderuar dhe më pak stres përpara se të nisni pushimet.
