Një akullnajë në Antarktidë humbi gati gjysmën e gjatësisë së saj në vetëm dy muaj, tërheqja më e shpejtë e regjistruar ndonjëherë, sipas një studimi të botuar në “Nature Geoscience”. Studiuesit zbuluan se akullnaja Hektoria, e vendosur në gadishullin lindor të Antarktidës, u tërhoq rreth 8.2 kilometra midis nëntorit dhe dhjetorit të vitit 2022. Akullnaja humbi gjithashtu gati 25 kilometra në total midis janarit 2022 dhe marsit 2023.
Shkencëtarët thanë se tkurrja nuk u shkaktua nga ngrohja e oqeanit apo atmosferës, siç supozohej më parë, por nga një kolaps i shpejtë i shkaktuar nga një proces i njohur si copëtimi i akullnajës në rrafshinë, kur akulli shkëputet nga një seksion i sheshtë dhe i dobët i akullnajës. Gjetjet sugjerojnë se akullnajat që mbështeten në të ashtuquajturat fusha akulli mund të jenë shumë më të paqëndrueshme nga sa është kuptuar më parë. Studiuesit paralajmëruan se faktorë të ngjashëm mund t’i bëjnë akullnajat e tjera të Antarktidës të prekshme nga shembja e papritur, me pasoja potencialisht të mëdha për nivelet globale të detit.
Rikujtojmë, se janë zbuluar 85 liqene nën akullnajat e Antarktidës. Janë të gjithë subglaciale, çka do të thotë që zbrazen dhe mbushen në mënyrë ciklike. Deri me sot, numri i tyre kompleksiv arrin në 231, falë vrojtimeve 10-vjeçare nga sateliti CryoSat të Agjencisë Hapësinore Evropiane ESA, që është në gjendje të masë thellësinë e akullit detar dhe ndryshimet në lartësinë e tyre.
Rëndësia e këtij zbulimi është e madhe, pasi këto rezerva ujore të fshehura në akullnaja ndikojnë lëvizjen dhe stabilitetin e akujve dhe si pasojë, edhe në ngritjen e nivelit global të deteve. Sipas grupit të ekspertëve që i kanë monitoruar, është një proces ai i zbrazjes dhe mbushjes së tyre që zgjat muaj ose vite. Ndër të gjithë liqenet subglaciale, më i madhi konsiderohet ai i Vostok, me rreth 5–6 mijë km³ ujë nën 4 km shtresë akullnajore.
