Botë e Çuditshme

Një faqe e humbur e palimpsestit të Arkimedit zbulohet pas një shekulli në Francë!

Një zbulim i rrallë ka tërhequr vëmendjen e studiuesve në mbarë botën, pasi faqja e humbur e palimpsestit të Arkimedit është gjetur pas më shumë se një shekulli. Ky fragment i çmuar u identifikua rastësisht nga studiuesi i CNRS, Victor Gysemberg, gjatë kërkimeve në Muzeun e Arteve të Bukura në Blois, Francë. Dorëshkrimi daton në shekullin e dhjetë dhe përmban kopje të veprave të Arkimedit nga Sirakuza, një prej figurave më të rëndësishme të shkencës në antikitet. Gjatë Mesjetës, tekstet origjinale u fshinë nga murgjit për të ripërdorur pergamenën si libër lutjesh, një praktikë e zakonshme për shkak të kostos së lartë të materialeve të shkrimit.

Historia e këtij dokumenti është e ndërlikuar dhe përfshin disa vende dhe periudha. Ai besohet se ka kaluar nga Betlehemi në Kostandinopojë, ku u identifikua për herë të parë në vitin 1906. Më pas u shfaq në një koleksion privat në Francë në vitet nëntëdhjetë dhe më vonë u transferua në një muze në Shtetet e Bashkuara për ruajtje dhe studim. Gjatë analizave moderne u zbulua se disa faqe mungonin, përfshirë edhe atë që tani është rikthyer në Blois.

Faqja e zbuluar përmban elementë të rëndësishëm shkencorë. Në njërën anë, tekste lutjesh mbulojnë pjesërisht figura gjeometrike dhe një fragment nga traktati i Arkimedit Mbi sferën dhe cilindrin. Pavarësisht ndërhyrjeve ndër shekuj, një pjesë e konsiderueshme e përmbajtjes mbetet ende e lexueshme.

Në anën tjetër të faqes ndodhet një ilustrim i profetit Daniel i rrethuar nga dy luanë, i shtuar në shekullin e njëzetë, i cili e bën edhe më të vështirë leximin e tekstit origjinal. Studiuesit shpresojnë që teknologjitë moderne, si analizat me rreze X, të ndihmojnë në zbardhjen e plotë të këtij dokumenti të jashtëzakonshëm. Ky zbulim konsiderohet një hap i rëndësishëm për historinë e shkencës, pasi rikthen në vëmendje jo vetëm veprën e Arkimedit, por edhe mënyrën sesi njohuritë e lashta janë ruajtur dhe rizbuluar ndër shekuj.