Art & Kulturë

Një hungarez fiton Nobelin në Letërsi 2025: Në mes të terrorit, rikonfirmoi fuqinë e artit!

Akademia Suedeze i dha Çmimin Nobel në Letërsi për vitin 2025 shkrimtarit hungarez László Krasznahorkai, “për krijimtarinë e tij magjepsëse dhe vizionare, që në mes të terrorit apokaliptik, rikonfirmon fuqinë e artit”. I lindur në Gyula të Hungarisë në vitin 1954, konsiderohet si një nga zërat më të veçantë të letërsisë moderne europiane.

Veprat e tij janë përshkruar si “rrëfime epike të dëshpërimit dhe zbulimit”, ku fjalia e gjatë, ritmi i ndërprerë dhe stili i pasur ndërtojnë një univers në tension të vazhdueshëm mes absurdit dhe shpresës.

I krahasuar shpesh me shkrimtarë si Kafka e Thomas Bernhard, Krasznahorkai përfaqëson vijimësinë e traditës qendrore europiane, të errët, ironike dhe introspektive, por në të njëjtën kohë, shkrimet e tij janë të ndikuara edhe nga filozofia lindore, me një ton më të qetë e filozofik. Ai ndërthur frikën ekzistenciale me kërkimin shpirtëror, duke i dhënë letërsisë një dimension universal.

Vepra të tilla si Sátántangó (1985), që u përkthye në disa gjuhë dhe u përshtat në një film të gjatë nga Béla Tarr apo The Melancholy of Resistance (1989), e kanë vendosur autorin në mesin e figurave më të fuqishme të letërsisë bashkëkohore.

Stili i tij rrëfimtar, i pasur dhe i pandërprerë, shpalos botë që lëkunden në kufijtë e shkatërrimit, por që megjithatë e mbajnë të gjallë idenë e shpëtimit përmes artit.

Në shpalljen zyrtare, Akademia theksoi se:

Në prozën e Krasznahorkait ka një ritëm hipnotik, ku fundi i botës shndërrohet në një skenë për reflektim estetik dhe moral.

Me këtë çmim, letërsia hungareze rikthehet në qendër të vëmendjes ndërkombëtare, duke u kujtuar lexuesve se arti, sado i errët të jetë universi që përshkruan, mbetet një formë rezistence dhe dritë në mes të kaosit.