Pas pushimeve apo një periudhe me ushqim të bollshëm dhe konsum më të lartë alkooli, shumë njerëz vendosin se është koha për një “detoks të mëlçisë”.
Në rrjetet sociale dhe në internet qarkullojnë receta me limon, xhenxhefil, selino, çaje bimore dhe suplemente që pretendojnë se pastrojnë organizmin nga toksinat dhe rigjenerojnë mëlçinë.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto pretendime nuk mbështeten nga provat shkencore. Në fakt, mëlçia është vetë organi që kryen procesin e detoksifikimit të organizmit dhe nuk ka nevojë për kura “magjike” për t’u pastruar.
Mëlçia nuk grumbullon toksina si një filtër
Shumë njerëz e imagjinojnë mëlçinë si një filtër ku mbeten toksinat dhe që herë pas here duhet “shpëlarë”. Në realitet, ajo është një nga organet më të rëndësishme të trupit dhe kryen mbi 500 funksione jetësore.
Ajo metabolizon barnat dhe alkoolin, prodhon tëmthin, rregullon metabolizmin e yndyrnave dhe sheqerit në gjak, ruan vitamina dhe minerale, si edhe ndihmon vazhdimisht në eliminimin e substancave të dëmshme.
Për këtë arsye, nuk ekzistojnë prova që lëngjet “detoks”, çajrat apo dietat e shkurtra ta përshpejtojnë këtë proces ose ta bëjnë mëlçinë të funksionojë më mirë te një person i shëndetshëm.
Pse disa njerëz ndihen më mirë pas “detoksit”?
Shumë persona raportojnë se pas disa ditësh me lëngje, fruta apo ushqime të lehta ndihen më energjikë dhe më pak të fryrë.
Sipas ekspertëve, arsyeja nuk është “pastrimi i toksinave”, por fakti që gjatë kësaj periudhe zakonisht:
-ndalohet alkooli;
-shmangen ushqimet ultra të përpunuara;
-konsumohen më shumë fruta, perime dhe ujë;
-reduktohet marrja e sheqerit dhe yndyrnave të ngopura.
Këto ndryshime mund të përmirësojnë mënyrën se si ndihet organizmi, por nuk përbëjnë një proces detoksifikimi të mëlçisë.
Problemi më i zakonshëm është mëlçia e yndyrshme
Sot një nga sëmundjet më të shpeshta të mëlçisë nuk lidhet me toksinat, por me grumbullimin e yndyrës në qelizat e saj.
Gjendja, e njohur sot me termin MASLD (sëmundja steatotike e mëlçisë e lidhur me çrregullimet metabolike), shfaqet më shpesh te personat me:
-mbipeshë ose obezitet;
-diabet të tipit 2;
-kolesterol dhe trigliceride të larta;
-tension të lartë të gjakut.
Në fazat e hershme kjo sëmundje shpesh nuk jep simptoma, por me kalimin e kohës mund të shkaktojë inflamacion, fibrozë dhe, në raste të avancuara, cirrozë.
Mëlçia ka aftësi të jashtëzakonshme për t’u rigjeneruar?
Një nga veçoritë më të rëndësishme të mëlçisë është aftësia për t’u rikuperuar.
Sipas rekomandimeve të Shoqatës Evropiane për Studimin e Mëlçisë (EASL), humbja e rreth 5% të peshës trupore mund të ulë ndjeshëm sasinë e yndyrës në mëlçi.
Nëse pesha ulet me 7–10%, mund të reduktohet edhe inflamacioni, ndërsa përmirësimi i fibrozës mund të kërkojë humbje edhe më të madhe të peshës.
Përveç rënies në peshë, aktiviteti fizik i rregullt dhe një ushqyerje e ekuilibruar mbeten trajtimet më efektive.
A funksionojnë suplementet për mëlçinë?
Në farmaci dhe në internet shiten dhjetëra produkte që premtojnë “pastrim” ose “rigjenerim” të mëlçisë.
Megjithatë, udhëzimet më të fundit evropiane theksojnë se për shumicën e suplementeve dhe preparateve bimore mungojnë prova cilësore që tregojnë se ato përmirësojnë mëlçinë e yndyrshme ose ndalojnë përparimin e saj.
Për këtë arsye, ato nuk rekomandohen si trajtim standard.
Po kafeja?
Një nga zbulimet më interesante të viteve të fundit lidhet me kafenë.
Studime të shumta vëzhguese kanë treguar se konsumimi i rregullt i kafesë lidhet me një rrezik më të ulët të fibrozës dhe komplikimeve të sëmundjeve kronike të mëlçisë.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se kjo nuk do të thotë se kafeja është ilaç dhe nuk rekomandohet që dikush të fillojë ta konsumojë vetëm për këtë arsye. Nevojiten ende studime për të kuptuar nëse efekti është drejtpërdrejt mbrojtës apo lidhet edhe me faktorë të tjerë të stilit të jetesës.
Çfarë e ndihmon vërtet mëlçinë?
Ekspertët bien dakord se nuk ekziston një pije apo suplement që “pastron” mëlçinë.
Ajo që ka ndikimin më të madh është:
-kufizimi i alkoolit;
-shmangia e ushqimeve ultra të përpunuara dhe pijeve me sheqer;
-aktiviteti fizik i rregullt;
-mbajtja e një peshe të shëndetshme;
-kontrolli i diabetit, kolesterolit dhe tensionit të gjakut.
Me pak fjalë, mëlçia nuk ka nevojë për një “detoks”. Ajo ka nevojë që t’i hiqet barra e zakoneve të dëmshme të përditshme. Ndryshimet e qëndrueshme në stilin e jetesës mbeten mënyra më efektive për ta mbrojtur dhe për ta mbajtur këtë organ jetik në gjendje të mirë.
