Debatet për politikën shpesh përfundojnë me tensione, keqkuptime dhe madje prishje marrëdhëniesh, sidomos kur ndodhin mes familjarëve ose miqve të afërt.
Por një studim i ri sugjeron se problemi nuk qëndron gjithmonë te dallimet në bindje politike. Shpesh, konflikti nis sepse njerëzit kanë një perceptim të gabuar për gatishmërinë e të tjerëve për të dëgjuar mendime të ndryshme.
Sipas studiuesve, një nga çelësat për biseda më të qeta dhe më kuptimplota mund të jetë kureshtja, aftësia për të bërë pyetje, për të dëgjuar dhe për të pranuar se edhe njerëzit me bindje të ndryshme kanë arsye dhe përvoja që i kanë formësuar.
Pse bisedat politike shpesh duken të pamundura?
Shumë njerëz mendojnë se diskutimet politike nuk kanë vlerë, sepse askush nuk ndryshon mendim. Për këtë arsye, shpesh zgjedhin ta shmangin temën, ta ndërpresin debatin ose të mos përfshihen fare.
Kur shfaqen dallime politike, truri ynë shpesh krijon një ndarje mes “nesh” dhe “atyre”.
Në vend që personin përballë ta shohim si dikë me histori personale, frikëra, vlera dhe arsye të veta, fillojmë ta shohim përmes etiketave politike.
Ky proces përforcohet edhe nga disa prirje natyrore të mendjes, si kërkimi i informacionit që konfirmon atë që tashmë besojmë dhe afrimi me njerëzit që ndajnë të njëjtin këndvështrim.
Rezultati është një rreth vicioz ku secila palë bindet edhe më shumë se pala tjetër nuk është e gatshme të dëgjojë.
Zgjidhja nuk është të fitosh debatin, por të kuptosh tjetrin?
Psikologët sugjerojnë se përpjekja për të bindur dikë me çdo kusht shpesh ka efekt të kundërt.
Një qasje më efektive është kureshtja e sinqertë. Kjo fillon duke pranuar se edhe ne vetë nuk i kuptojmë gjithmonë plotësisht arsyet e bindjeve tona. Kur siguria absolute zëvendësohet me dëshirën për të mësuar, bëhemi më të hapur ndaj informacionit të ri dhe ndaj njerëzve që mendojnë ndryshe.
Psikiatri Irvin Yalom ka argumentuar se pas shumë bindjeve të forta mund të fshihen nevoja themelore njerëzore, si kërkimi i sigurisë, përkatësisë, lirisë ose kuptimit.
Në këtë këndvështrim, një qëndrim politik mund të jetë shpesh vetëm shfaqja e jashtme e disa nevojave dhe përvojave më të thella personale.
Çfarë zbuloi studimi i ri?
Psikologu Todd Kashdan dhe kolegët e tij zhvilluan tri studime për të analizuar lidhjen mes kureshtjes dhe mënyrës se si njerëzit përfshihen në biseda politike.
Rezultatet treguan një dukuri interesante: njerëzit shpesh gabojnë në vlerësimin e gatishmërisë së të tjerëve për të dëgjuar.
Edhe personat që kishin të njëjtat bindje politike shpesh mendoheshin si më të mbyllur ndaj ideve të ndryshme nga sa ishin në të vërtetë.
Këto perceptime të gabuara mund të krijojnë mbrojtje dhe tension që përpara se biseda të fillojë, duke e bërë dialogun më të vështirë.
Ndërkohë, njerëzit me nivele më të larta kureshtjeje treguan:
-më shumë dëshirë për të mësuar nga diskutimet politike;
-më shumë përulësi intelektuale;
-më pak reagime mbrojtëse;
-më shumë hapje ndaj këndvështrimeve të ndryshme;
-më pak prirje për të shmangur njerëzit me bindje të kundërta.
Një nga gjetjet më interesante të studimit ishte se kureshtja mund të rritet edhe përmes një ndryshimi të thjeshtë në perceptim.
Kur pjesëmarrësve iu tregua se njerëzit nga grupi i tyre politik ishin më të hapur ndaj mendimeve të ndryshme sesa ata kishin menduar, ata filluan të tregonin më shumë dëshirë për të dëgjuar dhe për të mësuar gjatë bisedave politike.
Pra, nuk ishte e nevojshme që dikush të ndryshonte bindjet e veta. Mjaftoi që të ndryshonte mënyrën se si mendonte për gatishmërinë e të tjerëve për dialog.
Nevoja për t’u ndjerë pjesë e një grupi është një nga karakteristikat themelore njerëzore. Për këtë arsye, shpesh marrim pa e kuptuar mënyrën se si grupi ynë mendon dhe reagon.
Nëse besojmë se njerëzit “tanë” mendojnë se pala tjetër nuk ka asgjë me vlerë për të thënë, edhe ne do të bëhemi më pak të gatshëm për ta dëgjuar.
Prandaj, në një debat politik me familjarë apo miq, ndoshta hapi më i dobishëm nuk është të kërkojmë menjëherë të kemi të drejtë.
Në vend të kundërshtimit të menjëhershëm, mund të bëjmë pyetje. Mund të dëgjojmë jo për të gjetur gabimin e tjetrit, por për të kuptuar se çfarë e ka çuar atë person në atë bindje.
Ndoshta nuk do t’ia ndryshojmë mendimin askujt. Por mund të ndërtojmë diçka tjetër shumë të rëndësishme: një bisedë ku njerëzit ndihen të dëgjuar.
Sepse në fund, një shoqëri më pak e ndarë nuk ndërtohet vetëm duke pasur të njëjtat ide, por duke mësuar të dëgjojmë edhe ata që nuk mendojnë si ne.
