Rezistenca ndaj insulinës është një gjendje në të cilën përqendrimi i zakonshëm i insulinës në organizëm nuk është i mjaftueshëm për të ushtruar efektin mbi indet. Indet, tek të cilat insulina vepron, e transmetojnë më dobët sinjalin që insulina u jep qelizave, sinjal që rrit ose ul aktivitetin e gjeneve të caktuara. Efektet kryesore të insulinës janë marrja e glukozës pas ushqimit nga indet, pengimi i prodhimit të tepërt të glukozës në mëlçi, sinteza e rezervave të glukozës në mëlçi dhe muskuj, si dhe orientimi i lëndëve ushqyese të mbetura drejt qelizave të indit dhjamor. Kjo është vetëm një pjesë e efekteve që insulina realizon në trup.
Muskujt skeletorë, duke e marrë më dobët glukozën nga gjaku nën ndikimin e insulinës, shkaktojnë që glukoza të qëndrojë më gjatë në gjak, duke mbajtur nivele të larta të saj. Kjo stimulon pankreasin endokrin (qelizat beta) të prodhojë më shumë insulinë, gjë që çon në hiperinsulinemi (përqendrim të lartë të insulinës në gjak). Këtij procesi i kontribuon edhe mungesa e aktivitetit fizik, që rrit depozitimin e yndyrnave në qelizat muskulore. Rezistenca ndaj insulinës zvogëlon aftësinë e organizmit për të frenuar prodhimin e glukozës në mëlçi, duke rritur përqendrimin e saj në gjak, çka çon në prodhimin edhe më të madh të insulinës.
Pra, rezistenca ndaj insulinës në inde shkakton rritjen e insulinës në gjak. Kjo është me rëndësi sepse insulina, përveçse hormon që ndihmon depozitimin e energjisë, pengon edhe shfrytëzimin e yndyrës nga adipocitet (qelizat dhjamore). Për këtë arsye, personat me nivele të larta të insulinës e kanë shumë më të vështirë të përdorin rezervat e yndyrës dhe varen kryesisht nga energjia e marrë përmes ushqimit.
Pacientët me rezistencë ndaj insulinës shpesh ankohen se janë gjithmonë të uritur dhe se, megjithëse hanë më pak, nuk humbasin peshë, përkundrazi, shpesh shtojnë. Kjo ndodh sepse insulina e lartë e orienton energjinë drejt qelizave dhjamore, duke penguar shfrytëzimin e saj pasi të depozitohet. Sot, me konsum të shpeshtë dhe shpesh të tepruar ushqimi, pankreasi është i detyruar të prodhojë vazhdimisht insulinë për të mbajtur glukozën në normë, duke depozituar tepricat si glikogjen në mëlçi e muskuj dhe si yndyrë në qelizat dhjamore.
Nivelet e larta të insulinës nxisin obezitetin, ngurtësimin e enëve të gjakut dhe hipertensionin. Nëse rezistenca ndaj insulinës vazhdon për një kohë të gjatë, qelizat beta të pankreasit lodhen, fillimisht humbasin aftësinë për të prodhuar mjaftueshëm insulinë, e më vonë edhe vdesin. Kështu shfaqet diabeti tip 2. Çdo një nga këto gjendje, e sidomos kur shfaqen së bashku, siç ndodh shpesh, rrit rrezikun për sëmundje të zemrës dhe të enëve të gjakut (përfshirë qarkullimin cerebral), sëmundje të veshkave dhe madje shfaqjen e kancerit.
