Hudhra njihet prej shekujsh jo vetëm si një nga përbërësit më të përdorur në kuzhinë, por edhe si një ushqim me vlera të shumta për shëndetin. Përveç shijes karakteristike që i jep gatimeve, ajo është përdorur tradicionalisht për trajtimin e infeksioneve, problemeve të tretjes dhe sëmundjeve të ndryshme. Sot, hudhra vazhdon të tërheqë vëmendjen e studiuesve për vetitë e saj antioksiduese, anti-inflamatore dhe sidomos për ndikimin që mund të ketë në shëndetin e zemrës, duke ndihmuar në uljen e kolesterolit. Për këtë arsye, ajo gjendet jo vetëm në kuzhinë, por edhe në formën e kapsulave, pluhurit dhe ekstrakteve që shiten si suplemente ushqimore.
Megjithatë, pyetja që vazhdon të shtrohet është nëse hudhra e ul vërtet kolesterolin. Deri më tani, studimet shkencore kanë dhënë rezultate të ndryshme. Disa kërkime kanë treguar se konsumimi i hudhrës mund të ulë nivelin e kolesterolit total dhe të kolesterolit LDL, i njohur si “kolesteroli i keq”, ndërsa studime të tjera nuk kanë gjetur një efekt domethënës. Kjo do të thotë se, edhe pse rezultatet janë premtuese, nuk ka ende prova të mjaftueshme për ta konsideruar hudhrën një trajtim të mirëfilltë për kolesterolin e lartë.
Shkencëtarët besojnë se përfitimet e hudhrës lidhen kryesisht me një përbërës të quajtur allicinë. Interesant është fakti se hudhra nuk e përmban këtë substancë në gjendjen e saj natyrale. Allicina formohet vetëm pasi hudhra shtypet ose pritet, kur enzimat e saj bien në kontakt me ajrin. Sipas dietologes Dell Stanford nga British Heart Foundation, këtij procesi i duhen rreth 10 deri në 15 minuta që allicina të krijohet plotësisht. Pikërisht kjo substancë i jep hudhrës aromën karakteristike, por edhe vetitë e mundshme për mbrojtjen e shëndetit.
Studimet laboratorike kanë treguar se allicina dhe përbërës të tjerë të hudhrës mund të ndikojnë në mënyrën se si organizmi prodhon kolesterolin. Ato pengojnë veprimin e një enzime në mëlçi, të quajtur HMG-CoA reduktaza, e njëjta enzimë që synojnë edhe ilaçet statina, të cilat përdoren gjerësisht për uljen e kolesterolit. Gjithashtu, këta përbërës mund të ndihmojnë në uljen e përthithjes së kolesterolit në zorrë dhe në eliminimin e tij nga organizmi.
Megjithatë, përfitimet varen shumë nga mënyra se si konsumohet hudhra. Allicina është një substancë shumë e paqëndrueshme dhe shpërbëhet shpejt pasi formohet. Për këtë arsye, ekspertët rekomandojnë që hudhra të shtypet ose të pritet dhe të lihet rreth 10–15 minuta para se të konsumohet. Gatimi në temperatura të larta e shkatërron një pjesë të mirë të allicinës, ndaj hudhra e freskët, e shtuar në sallata ose salca pasi ushqimi është përgatitur, konsiderohet mënyra më e mirë për të përfituar nga vetitë e saj.
Vitet e fundit, interes të madh ka fituar edhe hudhra e zezë, e cila prodhohet duke fermentuar hudhrën e zakonshme në kushte të kontrolluara temperature dhe lagështie. Gjatë këtij procesi krijohen përbërës të tjerë biologjikisht aktivë, si S-allylcysteine (SAC), që është më i qëndrueshëm se allicina. Disa studime sugjerojnë se hudhra e zezë mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut dhe në përmirësimin e profilit të yndyrnave në gjak, por edhe në këtë rast kërkohen studime më të gjera për të konfirmuar këto përfitime.
Në treg gjenden gjithashtu një sërë suplementesh me bazë hudhre. Sipas profesoreshës Karin Ried nga National Institute of Integrative Medicine në Australi, ekstrakti i vjetëruar i hudhrës, i njohur si Kyolic Aged Garlic Extract, është ndër format më të studiuara. Disa kërkime kanë treguar se ai mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut, të përmirësojë elasticitetin e arterieve dhe të zvogëlojë inflamacionin. Megjithatë, edhe për këto produkte provat shkencore nuk janë ende aq të forta sa të rekomandohen si trajtim për kolesterolin e lartë.
Ekspertët theksojnë se mënyra më efektive për të mbajtur nën kontroll kolesterolin mbetet një stil jetese i shëndetshëm. Një dietë e pasur me tërshërë, bishtajore, drithëra integrale, fruta, perime, vaj ulliri, arra, fara dhe peshk të yndyrshëm ka shumë më tepër prova shkencore në mbështetje të saj sesa suplementet me hudhër.
Në përfundim, hudhra është padyshim një ushqim i shëndetshëm që mund të jetë pjesë e përditshme e dietës dhe të kontribuojë në mbrojtjen e shëndetit të zemrës. Megjithatë, ajo nuk duhet parë si një zëvendësuese e ilaçeve apo si një “kurë” për kolesterolin e lartë. Përfitimet e saj janë reale, por modeste, dhe funksionojnë më mirë kur kombinohen me një ushqyerje të ekuilibruar, aktivitet fizik të rregullt dhe këshillat e mjekut.
