A jeni prind i keq nëse i ngrini zërin fëmijës? Ekspertët shpjegojnë ndryshimin mes bërtitjes së dëmshme dhe asaj të momentit. Kohët e fundit, gjatë një darke me një shoqe, tema e bisedës kaloi te bërtitja ndaj fëmijëve. “A jam një nënë e keqe nëse herë pas here i ngre zërin fëmijës tim?”, e pyeta. Ajo nuk hezitoi fare: “Sinqerisht, ndonjëherë është e vetmja mënyrë që ndihem se më dëgjojnë.” Në javët që pasuan, kjo pyetje iu drejtua edhe shumë prindërve të tjerë dhe përgjigjja ishte pothuajse gjithmonë e njëjtë. Kur fëmija refuzon të veshë pallton ose godet motrën për të disatën herë gjatë ditës, shumë prindër ndihen të detyruar të bërtasin.
Megjithatë, në epokën e “prindërimit të butë” (gentle parenting), shumë nëna dhe baballarë ndihen fajtorë sa herë që humbasin durimin. Shumë ekspertë kanë paralajmëruar prej kohësh se bërtitja nuk është një metodë efektive edukimi dhe mund të ketë pasoja negative te fëmijët. Por a është çdo ngritje zëri e dëmshme? Sipas terapistit familjar Michael Vallejo, ekziston një dallim i rëndësishëm mes bërtitjes së shkaktuar nga frustrimi dhe asaj që përdoret për të frikësuar apo poshtëruar fëmijën.
Në njërin rast kemi një prind që e ka përsëritur të njëjtën kërkesë pesë herë, është vonë për në shkollë dhe më në fund i ngre zërin fëmijës nga lodhja dhe stresi. Kjo nuk ka si qëllim ta lëndojë fëmijën, shpjegon ai.
Në anën tjetër qëndron bërtitja e bazuar në frikë, turpërim apo kërcënime. Kjo përfshin fyerje, etiketime negative si “je fëmijë i keq” ose kërcënime që synojnë të kontrollojnë sjelljen e fëmijës përmes frikës. Sipas ekspertëve, kjo është forma e bërtitjes që mund të shkaktojë dëme emocionale afatgjata. Shumica e prindërve bien në kategorinë e parë. Ata nuk bërtasin për të lënduar fëmijën, por sepse janë të mbingarkuar emocionalisht. Në këto raste, ngritja e zërit është më shumë një shenjë frustrimi sesa agresioni.
Ekziston një mënyrë për të ngritur zërin që është thjesht komunikim i drejtpërdrejtë dhe i vendosur. Toni është serioz, por jo armiqësor. Fëmijët zakonisht e kuptojnë ndryshimin, thotë Vallejo.
Ekspertët këshillojnë që, nëse ndodh të bërtisni, fokusohuni te sjellja dhe jo te karakteri i fëmijës. Për shembull, është më mirë të thoni: “Nuk më pëlqen që po godet motrën tënde”, sesa “Ti je një vëlla i keq”.
Çfarë duhet të bëni pasi keni bërtitur?
Sipas terapistes Melissa Paul, ngritja e zërit në situata që lidhen me sigurinë e fëmijës është krejtësisht normale.
Nëse fëmija juaj po vrapon drejt rrugës, sigurisht që nuk do t’i flisni me pëshpëritje, thotë ajo.
Megjithatë, në situatat e zakonshme të përditshme, nëse ndodh të humbni durimin, gjëja më e rëndësishme është të rikuperoni marrëdhënien me fëmijën. Ekspertët sugjerojnë që, pasi situata të qetësohet, prindi të pranojë gabimin dhe të flasë hapur me fëmijën. Një shembull mund të jetë:
Mami u mërzit sepse nuk po më dëgjoje dhe ngrita zërin. Nuk duhej ta bëja. Le të flasim se çfarë mund të kishim bërë ndryshe të dy.
Kjo i mëson fëmijës se edhe prindërit gabojnë dhe se konfliktet mund të zgjidhen në mënyrë të shëndetshme.
Pse bërtitja shpesh bëhet zakon?
Sipas specialistëve, në shumë familje krijohet një cikël i padukshëm. Fëmijët mësohen që kërkesat e para të prindit nuk kanë pasoja dhe reagojnë vetëm kur zëri ngrihet.
Fëmija i injoron katër kërkesat e para sepse e di që asgjë nuk ndodh derisa prindi të bërtasë, shpjegon Vallejo.
Për këtë arsye, ai rekomandon vendosjen e kufijve të qartë dhe pasojave konkrete. Në vend që t’i kërkoni disa herë fëmijës të veshë pallton, mund të thoni një herë: “Pas dy minutash do të largohemi. Nëse nuk e ke veshur pallton, do ta marrësh me vete në makinë.” Kjo qasje kërkon më shumë përkushtim në fillim, por sipas ekspertëve ndihmon në uljen e bërtitjeve në planin afatgjatë.
Kur duhet të shqetësoheni?
Ekspertët sugjerojnë që prindërit t’i bëjnë vetes një pyetje të thjeshtë pas një episodi të tillë: “A do të ndihesha rehat nëse dikush që e respektoj shumë do të kishte qenë në dhomë kur po flisja me fëmijën tim?” Nëse përgjigjja është po, ka shumë mundësi që bërtitja të ketë qenë thjesht një reagim momental. Por nëse përgjigjja është jo, atëherë mund të jetë koha për të reflektuar mbi mënyrën e komunikimit. Në fund, ekspertët theksojnë se ndjenja e fajit që përjetojnë shumë prindër pas një shpërthimi nuk është domosdoshmërisht diçka negative.
Vetë fakti që ndiheni keq tregon se ju intereson mënyra se si po e rrisni fëmijën tuaj. Dhe kjo është një shenjë e mirë, përfundon Vallejo.
