Pirja e duhanit dëmton shumë organe të trupit dhe sytë nuk bëjnë përjashtim. Kimikatet toksike që gjenden në tymin e cigareve kalojnë në qarkullimin e gjakut dhe mund të dëmtojnë indet delikate të syrit, veçanërisht retinën, thjerrëzën dhe makulën. Kjo rrit rrezikun për sëmundje si degjenerimi makular i lidhur me moshën (AMD) dhe glaukoma, të cilat mund të shkaktojnë humbje të përhershme të shikimit.
Lidhja mes duhanpirjes dhe dëmtimit të syve
Duhani përmban shumë përbërës toksikë që nxisin inflamacion në të gjithë trupin, përfshirë edhe sytë. Nikotina rrit tensionin e gjakut dhe ritmin e zemrës, duke ngushtuar enët shumë të vogla të gjakut që furnizojnë syrin.
Kjo mund të çojë në:
- grumbullim të lëngjeve në retinë;
- dëmtim të nervit optik;
- rritje të rrezikut për glaukomë;
- rritje të mundësisë për degjenerim makular të lidhur me moshën.
Edhe pasi një person e lë duhanin, disa dëmtime në strukturat e retinës dhe në enët e vogla të gjakut mund të vazhdojnë. Kjo mund të favorizojë grumbullimin e mbetjeve nën retinë dhe përparimin e formës më të rëndë të degjenerimit makular. Gjenetika luan rol të madh në zhvillimin e AMD, por duhanpirja mund ta rrisë ndjeshëm rrezikun, sidomos te njerëzit që kanë predispozitë gjenetike.
Dëmtimet nga kontakti me cigaret
Jo vetëm tymi mund të dëmtojë sytë. Edhe prekja e cigareve mund të jetë problem. Nikotina dhe katrani që mbeten në duar mund të kalojnë te lentet e kontaktit dhe të shkaktojnë:
- djegie të syve;
- tharje të syve;
- irritim të vazhdueshëm.
Irritimi kronik i sipërfaqes së syrit mund të rrisë rrezikun për probleme si katarakti, syri i thatë dhe uveiti (inflamacion i pjesës së brendshme të syrit).
Edhe tymi pasiv dëmton sytë
Nuk janë vetëm duhanpirësit aktivë që preken. Ekspozimi ndaj tymit të duhanit nga të tjerët mund të shkaktojë dëmtime. Studime kanë treguar se fëmijët e vegjël të ekspozuar ndaj tymit pasiv mund të kenë shenja dëmtimi në pjesët e syrit që furnizojnë retinën me gjak. Edhe ekspozimi ndaj sasive të vogla të tymit mund të ketë ndikim. Gratë që pinë duhan gjatë shtatzënisë gjithashtu mund të rrisin rrezikun për probleme të shikimit te foshnjat, përfshirë:
- strabizmin (sytë e shtrembër);
- zhvillimin jo të plotë të nervit optik;
- probleme të shikimit të lidhura me lindjen e parakohshme.
Po cigaret elektronike dhe avullimi?
Edhe pse cigaret elektronike shpesh perceptohen si më pak të dëmshme, ekspertët thonë se ato mund të ndikojnë negativisht në shëndetin e syve. Nikotina në avujt elektronikë mund të rrisë tensionin dhe ritmin e zemrës. Disa përbërës kimikë të lëngjeve të avullimit mund të shkaktojnë stres oksidativ dhe inflamacion, të cilat mund të dëmtojnë indet e syrit. Disa studime kanë treguar se përdoruesit e cigareve elektronike kanë më shumë gjasa të kenë:
- sy të thatë mesatar deri të rëndë;
- cilësi më të dobët të shtresës së lotëve;
- irritim të syve.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se cigaret elektronike janë produkte më të reja dhe nevojiten më shumë studime për të kuptuar plotësisht efektet afatgjata.
A mund të zvogëlohen pasojat e duhanpirjes?
Hapi më i mirë është ndalimi i plotë i duhanit. Lënia e duhanit në çdo moshë mund të ulë ndjeshëm rrezikun për sëmundje të syve.
Ekspertët rekomandojnë gjithashtu:
- kontrolle të rregullta të syve, sidomos për personat që kanë pirë ose pinë duhan;
- një dietë të pasur me fruta dhe perime me antioksidantë;
- konsum të perimeve me gjethe jeshile dhe peshkut;
- aktivitet fizik të rregullt;
- mbajtjen nën kontroll të tensionit dhe kolesterolit.
