Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka dalë publikisht kundër mundësisë që Shtetet e Bashkuara t’i shesin avionë luftarakë F-35 Turqisë, vetëm pak orë pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se administrata e tij po shqyrton këtë opsion.
Në një intervistë ekskluzive për CNN, Netanyahu paralajmëroi se një vendim i tillë do të kishte pasoja të rënda për sigurinë rajonale dhe do të cenonte ekuilibrin ushtarak në Lindjen e Mesme.
“Shitja e avionëve F-35 nuk e bën Turqinë një shtet mik të Shteteve të Bashkuara”, tha ai, duke shtuar se Turqia drejtohet nga “një regjim i infektuar me Vëllazërinë Myslimane, e cila i urren Shtetet e Bashkuara”.
Duke iu referuar presidentit turk Recep Tayyip Erdogan, Netanyahu deklaroi se ai nuk është “pikërisht një aleat shembullor i Shteteve të Bashkuara” dhe e akuzoi se kërcënon drejtpërdrejt Izraelin.
“Ai kërcënon të shkatërrojë vendin tim, shtetin e vetëm hebre”, u shpreh kryeministri izraelit.
Komentet e tij vijnë në një moment kur marrëdhëniet mes Izraelit dhe Turqisë janë përkeqësuar ndjeshëm. Javën e kaluar, ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan deklaroi për CNN Turk se Izraeli është “bërë një barrë që njerëzimi nuk mund ta durojë më”, deklaratë që u dënua ashpër nga ministri i Jashtëm izraelit, i cili e cilësoi atë si “nxitje të gjenocidit”.
“Kjo nuk është një forcë për paqe dhe stabilitet. Kur t’u japësh atyre atë pushtet, do të shohësh agresion pas tij”, tha Netanyahu, duke argumentuar se pajisja e Turqisë me avionët më modernë amerikanë do të rriste rrezikun për rajonin.
Kryeministri izraelit zbuloi se ia kishte shprehur personalisht shqetësimin presidentit Trump dhe i kishte kërkuar të mos e miratonte shitjen e F-35 Turqisë.
“Një veprim i tillë do të shkatërronte ekuilibrin e fuqisë në Lindjen e Mesme”, tha ai.
Megjithatë, Trump, i cili ndodhet në Turqi në kuadër të samitit të NATO-s, ka lënë të kuptohet se është i gatshëm të rishikojë ndalimin e vendosur gjatë mandatit të tij të parë për përjashtimin e Turqisë nga programi F-35. Presidenti amerikan e përshkroi Turqinë si një aleate “të jashtëzakonshme” të Shteteve të Bashkuara.
Trump dhe Erdogan zhvilluan gjithashtu një takim dypalësh në Kompleksin Presidencial Bestepe në Ankara, ku diskutuan marrëdhëniet dypalëshe dhe çështjet e sigurisë.
Pavarësisht dallimeve mbi Turqinë, Netanyahu minimizoi çdo përçarje me presidentin amerikan, edhe pasi Trump deklaroi gjatë fundjavës se lideri izraelit “e di kush është shefi”.
“Ai është Presidenti i Shteteve të Bashkuara. Ai bën atë që është më e mira për Shtetet e Bashkuara. Unë jam Kryeministri i Izraelit dhe bëj atë që është më e mira për Izraelin. Shumicën e kohës këto interesa janë identike”, deklaroi Netanyahu.
Gjatë intervistës, ai komentoi edhe marrëveshjen e fundit të armëpushimit mes SHBA-së dhe Iranit. Edhe pse në të kaluarën kishte kundërshtuar ashpër marrëveshjet bërthamore me Teheranin, këtë herë ai shmangu një kritikë të drejtpërdrejtë ndaj administratës Trump.
Marrëveshja i dha fund konfliktit të fundit mes SHBA-së dhe Iranit dhe parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, si edhe mundësinë e heqjes graduale të sanksioneve ndaj Teheranit nëse arrihet një marrëveshje përfundimtare.
Megjithatë, Netanyahu theksoi se marrëveshja nuk trajton çështjet kryesore që shqetësojnë Izraelin dhe SHBA-në, si programi bërthamor iranian, raketat balistike, mbështetja për grupet e armatosura në rajon dhe rezervat e uraniumit të pasuruar.
“Është shumë herët për të thënë se çfarë do të ndodhë. Presidenti beson se mund ta ndalojë programin bërthamor të Iranit përmes negociatave. Unë kam dyshimet e mia, por mendoj se duhet t’i jepet mundësia ta provojë”, deklaroi ai.
Netanyahu kritikoi gjithashtu disa figura të Partisë Demokratike në SHBA, duke përmendur kandidatin për kryetar të Bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, për deklaratat e tij mbi Izraelin.
“Është qesharake dhe absurde. Izraeli është një demokraci e papërsosur, por është njëqind herë më i mirë se diktaturat që mbështesin Mamdani dhe mbështetësit e tij”, tha ai.
Ai sulmoi edhe kongresmenen demokrate Haley Stevens, e cila kishte deklaruar se politikat e qeverisë izraelite i kanë bërë hebrenjtë amerikanë më pak të sigurt.
“Ajo ndihet në siklet sepse nuk mund ta mbrojë të vërtetën. Ndoshta po përpiqet të justifikojë antisemitizmin”, u shpreh Netanyahu.
I pyetur nëse mban ndonjë përgjegjësi për rënien e mbështetjes ndaj Izraelit në opinionin publik amerikan, ai e hodhi poshtë këtë ide, duke argumentuar se ndikimi i rrjeteve sociale ka nxitur rritjen e opozitës ndaj Izraelit.
Netanyahu komentoi edhe rritjen e dhunës së kolonëve izraelitë në Bregun Perëndimor, duke i përshkruar autorët si një grup prej rreth 150 “delinkuentësh të mitur”.
Ai tha se policia dhe ushtria izraelite po ndërmarrin veprime, por shtoi se gjykatat janë “shumë të buta” ndaj personave të dënuar për akte dhune.
“Qytetarët tanë nuk mund të ushtrojnë dhunë kundër askujt”, deklaroi ai.
Megjithatë, organizatat ndërkombëtare dhe grupet izraelite të të drejtave të njeriut raportojnë se dhuna e kolonëve në Bregun Perëndimor është rritur ndjeshëm muajt e fundit. Sipas organizatës izraelite Yesh Din, vetëm gjatë një periudhe njëmujore u regjistruan 305 incidente, përfshirë sulme ndaj civilëve palestinezë, dëmtime pronash dhe konfiskime tokash.
