Ankthi dhe pagjumësia janë të lidhura ngushtë dhe shpesh krijojnë një rreth vicioz: ankthi mund ta bëjë të vështirë të bini në gjumë, ndërsa mungesa e gjumit mund t’i përkeqësojë simptomat e ankthit.
Si ndikojnë te njëri-tjetri?
Pagjumësia është vështirësia për të:
- fjetur në kohë;
- qëndruar në gjumë gjatë natës;
- zgjuar shumë herët;
- u zgjuar pa u ndier të çlodhur.
Ankthi është reagimi natyral i organizmit ndaj stresit. Kur bëhet i fortë, zgjat për muaj të tërë dhe ndikon në jetën e përditshme, mund të konsiderohet çrregullim ankthi. Studimet tregojnë se rreth 36% e njerëzve me çrregullime ankthi vuajnë edhe nga pagjumësia.
Cila vjen e para?
Përgjigjja ndryshon nga një person te tjetri. Ankthi mund të shkaktojë pagjumësi ose makthe. Nga ana tjetër, mungesa e gjumit mund të rrisë rrezikun e zhvillimit të ankthit ose t’i përkeqësojë simptomat ekzistuese.
Gjumi cilësor është i domosdoshëm për të:
- marrë vendime;
- përqendruar vëmendjen;
- mësuar;
- zgjidhur probleme;
- kontrolluar emocionet.
Kur nuk flini mjaftueshëm, këto funksione dëmtohen dhe mund të rriten ankthi, stresi dhe depresioni.
Si diagnostikohet pagjumësia?
Nëse dyshoni se vuani nga pagjumësia, konsultohuni me mjekun. Ai mund t’ju rekomandojë:
- një ekzaminim fizik;
- mbajtjen e një ditari të gjumit për disa javë;
- në disa raste, një studim të gjumit në laborator për të monitoruar cilësinë e gjumit.
Si trajtohet?
Një nga trajtimet më efektive është terapia konjitive-sjellore për pagjumësinë (CBT-I).
Kjo terapi ndihmon pacientin të:
- ndryshojë mendimet negative që pengojnë gjumin;
- reduktojë shqetësimin e vazhdueshëm për pamundësinë për të fjetur;
- krijojë zakone më të shëndetshme të gjumit.
Në disa raste, mjeku mund të rekomandojë edhe medikamente për periudha të shkurtra.
Si të përmirësoni gjumin?
Disa zakone të dobishme janë:
- shkoni në shtrat dhe zgjohuni në të njëjtën orë çdo ditë;
- shmangni kafen, nikotinën dhe alkoolin në orët e mbrëmjes;
- kufizoni dremitjet gjatë ditës;
- përdorni dhomën e gjumit vetëm për gjumë;
- krijoni një ambient të qetë, të errët dhe të rehatshëm;
- praktikoni teknika relaksimi si frymëmarrja e thellë, meditimi ose relaksimi progresiv i muskujve para gjumit.
