A ju ka ndodhur ndonjëherë ajo ndjesi e pakëndshme kur dikush përpiqet tepër të lërë përshtypje? Sikur biseda të mos rrjedhë natyrshëm, por të kthehet vazhdimisht te paratë, luksi dhe “suksesi”. Kjo ndjenjë parehatie nuk është rastësi. Psikologjia shpjegon se truri ynë e dallon shumë shpejt mospërputhjen mes asaj që dikush thotë dhe asaj që realisht jeton. Shumë njerëz fillojnë të merren me këtë temë pas një gabimi personal financiar, duke u përpjekur të impresionojnë njerëzit e gabuar me “njohuritë” e tyre financiare. Dhe atëherë shumica mëson një mësim të rëndësishëm, dallimi mes pasurisë reale dhe shtirjes shihet shumë më qartë sesa mendohet.
Pse njerëzit shtiren si të pasur?
Sipas Dr. Jessica Tracy, profesoreshë thotë se: nevoja për t’u dukur më i pasur sesa je nuk lidhet me paratë, por me identitetin dhe vetëvlerësimin.
Kur njerëzit nuk janë të sigurt për vlerën e tyre personale, ata shpesh mbështeten te simbolet e dukshme të statusit për të kompensuar ndjesinë e brendshme të mungesës së vlerës, shpjegon Dr. Tracy. Këto përpjekje shpesh duken të pabesueshme, sidomos në sytë e atyre që kanë stabilitet të vërtetë financiar.
Një mendim të ngjashëm ndan edhe Dr. Tim Kasser, profesor.
Njerëzit e fiksuar pas dukjes së pasurisë janë shpesh nën stres më të madh dhe ndjenjë zbrazëtie. Ndryshe nga ta, ata që janë vërtet të pasur rrallë ndiejnë nevojën ta dëshmojnë këtë para të tjerëve, thekson Dr. Kasser.
Pikërisht për këtë arsye ekzistojnë modele sjelljeje që e zbulojnë shumë shpejt dikë që vetëm përpiqet të duket i pasur.
Fut vazhdimisht paratë në biseda krejtësisht të palidhura
Do ta vini re se disa njerëz çdo temë e kthejnë në mburrje financiare. Flisni për motin, e ata përmendin menjëherë “vilën buzë detit ku gjithmonë ka diell”. Përmendni futbollin e fëmijëve, e ata nisin historinë e trajnerit privat që kushton më shumë se kësti i kredisë së dikujt. Njerëzit që janë realisht të sigurt financiarisht rrallë kanë nevojë për këtë. Ata nuk kanë çfarë t’i dëshmojnë askujt. Kur ke stabilitet, nuk ndien nevojën ta theksosh vazhdimisht, njësoj si njerëzit e gjatë që s’kanë pse të thonë vazhdimisht se arrijnë raftin e sipërm.
Përmendin me obsesion marka luksi
“Ah, kjo? Vetëm një pallto Burberry”, “A e përmenda çantën Louis Vuitton?”, “Prit ta shohësh BMW-në time të re…” Nëse kjo ju tingëllon e njohur, nuk jeni të vetëm. Njerëzit që shtiren si të pasur i përdorin emrat e markave si trofe. Duan që ju ta dini saktësisht kush e ka dizajnuar çdo gjë që mbajnë, edhe kur askush nuk i pyet. Në të kundërt, njerëzit vërtet të pasur shpesh as nuk e dinë markën e rrobave që veshin për ta, komoditeti ka më shumë rëndësi se etiketa.
Gjithmonë kanë një shpjegim për atë që “mungon”
Pse ngasin një makinë të vjetër? E reja është “aktualisht në servis”. Pse nuk organizojnë kurrë mbledhje në shtëpi? Shtëpia është “në renovim”. Pse nuk ka foto jahti? “Është ankoruar në Monako këtë sezon”. Këto justifikime të vazhdueshme i lodhin si ata vetë, ashtu edhe të tjerët. Psikologët e lidhin këtë model me disonancën njohëse, përpjekjen mendore për të ruajtur një imazh të rremë që bie ndesh me realitetin.
Janë të paqartë kur flasin për punën dhe të ardhurat
“Merrem me investime”, “Punoj në konsulencë”, “Kam disa burime të ardhurash.” Këto përshkrime të mjegullta janë shpesh sinjal alarmi. Njerëzit vërtet të suksesshëm zakonisht e shpjegojnë thjesht se çfarë bëjnë: kanë një kompani private, janë mjekë, kanë shitur një start-up. Sa më i paqartë përshkrimi, aq më e madhe mundësia që diçka të fshihet.
Teprojnë me shfaqje të panevojshme
Kujtoni dikë që insistonte të paguante faturën në restorant me shumë bujë, ndërsa më vonë mësuat se mezi paguante qiranë. Kjo “bujari” është shpesh shenjë kompensimi të tepruar. Pavarësisht borxheve, këta persona priren të paguajnë gjëra që nuk i përballojnë, vetëm për të ruajtur imazhin e suksesit.
Kritikojnë të tjerët për mënyrën si shpenzojnë paratë
“Nuk do të fluturoja kurrë në klasë ekonomike.” “Pse do blinte dikush në diskont?” “Nuk e besoj që njerëzit ende përdorin Android.” Këto komente tregojnë pasiguri. Njerëzit e kënaqur me jetën e tyre nuk kanë nevojë të nënçmojnë zgjedhjet e të tjerëve. Ata e kuptojnë se secili shpenzon sipas prioriteteve dhe mundësive të veta.
Ngatërrojnë borxhin me pasurinë
Pagesë mujore afatgjate për një makinë luksoze që mezi e përballojnë. Karta krediti në maksimum për rroba. Borxhe për udhëtime të shtrenjta. Të shpenzosh para që nuk i ke nuk është e njëjta gjë si të kesh para. Pasuria e vërtetë nuk matet me atë që mund të financosh, por me atë që mund të humbasësh pa u shembur jeta.
