Presioni i lartë i gjakut (hipertensioni) është një nga sfidat më të mëdha shëndetësore në mbarë botën. Ai prek rreth 1.4 miliardë njerëz dhe përbën një faktor kryesor rreziku për sëmundjet kardiovaskulare. Meqenëse hipertensioni shpesh zhvillohet pa simptoma të dukshme, gjetja e mënyrave për ta parandaluar dhe menaxhuar atë është një prioritet i rëndësishëm për ekspertët e shëndetit publik. Megjithëse gjenetika dhe mosha luajnë rol, zgjedhjet e stilit të jetesës veçanërisht ushqyerja janë faktorë të rëndësishëm që mund të modifikohen. Për vite me radhë, udhëzimet shëndetësore kanë rekomanduar konsumimin e bollshëm të ushqimeve me bazë bimore për të mbështetur shëndetin e zemrës. Bishtajoret (si fasulet, thjerrëzat dhe qiqrat) dhe produktet e sojës (si tofu dhe edamame) zënë shpesh vend qendror në këto rekomandime sepse janë burime të mira të fibrave, proteinave bimore dhe mineraleve thelbësore si kaliumi dhe magnezi. Për të kuptuar më mirë se si këto ushqime ndikojnë në sistemin kardiovaskular, një grup studiuesish analizoi provat ekzistuese mbi lidhjen midis konsumit të bishtajoreve dhe sojës me rrezikun e hipertensionit.
Si u krye studimi?
Për të krijuar një panoramë të qartë të provave shkencore, studiuesit realizuan një rishikim sistematik dhe meta-analizë të studimeve prospektive të kohortës. Me fjalë të tjera, ata mblodhën dhe analizuan të dhëna nga disa studime afatgjata që kishin ndjekur grupe të mëdha njerëzish për një periudhë të gjatë kohore.
Ata u fokusuan në studime që monitoronin:
- Sa bishtajore ose produkte soje konsumonin njerëzit.
- Nëse këta persona zhvillonin më vonë tension të lartë të gjakut.
Analiza përfundimtare përfshiu:
- 10 publikime shkencore
- 12 studime të veçanta të kohortës
Studiuesit analizuan gjithashtu marrëdhënien midis sasisë së konsumuar dhe rrezikut për hipertension.
Çfarë zbuloi studimi?
Studiuesit gjetën një lidhje të qartë midis konsumit më të lartë të këtyre ushqimeve bimore dhe një rreziku më të ulët për zhvillimin e hipertensionit.
Bishtajoret
Kur u krahasuan njerëzit që konsumonin më shumë bishtajore me ata që konsumonin më pak, u vu re:
16% rrezik më i ulët për hipertension. Analiza tregoi se rreziku zvogëlohej gradualisht me rritjen e konsumit.
Konkretisht:
- Çdo 100 gramë bishtajore në ditë shoqërohej me një ulje prej 12% të rrezikut.
- Përfitimi vazhdonte deri në rreth 170 gramë në ditë (afërsisht 1 filxhan fasule të ziera).
Në këtë nivel, rreziku për hipertension ishte rreth:
- 30% më i ulët.
Soja
- Rezultate të ngjashme u panë edhe për sojën.
Krahasuar me konsumuesit më të ulët:
Konsumuesit më të lartë kishin 19% rrezik më të ulët për hipertension.
Analiza tregoi:
Çdo 100 gramë sojë në ditë lidhej me një ulje prej 24% të rrezikut. Megjithatë, ndryshe nga bishtajoret, përfitimi i sojës dukej se arrinte një pikë maksimale. Reduktimi më i madh i rrezikut (rreth 28–29%) u vu re me një konsum prej. 60–80 gramë në ditë. Mbi këtë sasi nuk u vunë re përfitime shtesë.
Çfarë duhet të kemi parasysh?
Është e rëndësishme të kuptohet se ky studim tregon një lidhje (asociacion) dhe jo domosdoshmërisht një marrëdhënie shkak-pasojë. Meqenëse bëhet fjalë për studime vëzhguese dhe jo prova klinike të kontrolluara, nuk mund të provohet se konsumimi i fasuleve ose sojës ishte shkaku i drejtpërdrejtë i uljes së tensionit.
Kufizimet e studimit
Megjithëse studimi ishte i madh dhe i realizuar me kujdes, ai kishte disa kufizime. Personat që hanë më shumë thjerrëza dhe tofu mund të kenë edhe zakone të tjera të shëndetshme, si:më shumë aktivitet fizik, më pak duhan, më pak ushqime ultra të përpunuara. Rezultatet ndryshonin disi nga një studim në tjetrin. Kjo mund të lidhet me mënyrën e përgatitjes së ushqimeve në kultura të ndryshme.
