Shumë njerëz përjetojnë duar të ftohta vetëm kur temperaturat bien, por tek disa, ky shqetësim është i vazhdueshëm gjatë gjithë vitit. Studimet tregojnë se deri në 10-15% të popullsisë (sidomos gratë dhe të rinjtë) kanë duar të ftohta pothuajse gjithë kohës. Arsyeja nuk është gjithmonë i ftohti i jashtëm; shpesh lidhet me qarkullimin e gjakut, sistemin nervor, statusin ushqimor ose gjendjen emocionale. Në shumicën e rasteve është një fenomen i padëmshëm, por ndonjëherë mund të sinjalizojë probleme të fshehura shëndetësore që duhen marrë seriozisht.
Një prej shkaqeve kryesore është perfuzioni i ulët periferik. Kjo mund të jetë gjenetike, por shpesh lidhet me gjendje si diabeti dhe obeziteti, të cilat dëmtojnë enët e vogla të gjakut dhe nervat periferikë. Tek disa, episodet e ftohjes shoqërohen me Fenomenin Raynaud (spazma të enëve të gishtave të nxitura nga i ftohti/stresi): gishtat bëhen fillimisht të zbehtë, më pas blu, e në fund të skuqur, me mpirje ose therje. Nëse shqetësimi është i vazhdueshëm, ka vlerë kontrolli i tensionit, glukozës dhe lipideve, si dhe vlerësimi mjekësor për qarkullim periferik.
Stresi dhe ankthi aktivizojnë përgjigjen “lufto ose ik”: çlirohen katekolamina që ngushtojnë enët periferike, duke kufizuar rrjedhjen e gjakut në pëllëmbë dhe gishta. Kjo shfaqet si ftohtësi, ndonjëherë edhe djersitje e ftohtë. Menaxhimi i stresit (frymëmarrje diafragmatike, aktivitet fizik i rregullt, gjumë cilësor) mund të ulë episodet. Nikotinа ngushton enët, dëmton endotelin dhe rrit rrezikun e Raynaud dhe sëmundjes arteriale periferike, prandaj duart ftohen më shpesh. Alkooli, ndonëse zgjeron enët në fillim, rrit humbjen e nxehtësisë dhe me përdorim kronik lidhet me neuropati periferike, duke përkeqësuar ndjesinë e ftohtësisë.
LDL i lartë favorizon aterosklerozën; pllakat ngushtojnë arteriet dhe ulin qarkullimin në gjymtyrë. Me kalimin e kohës, kjo rrit rrezikun kardiovaskular dhe mund të japë ftohje, mpirje ose ngërçe në duar e këmbë (sidomos gjatë ushtrimit). Kontrolli periodik i profilit lipidik, ushqyerja mesdhetare, aktiviteti fizik dhe kur duhet terapia me statina janë masa me evidencë.
Mungesa e vitaminës B12 gjithashtu mund të shkaktojë anemi megaloblastike dhe neuropati, që përkthehen në ftohtësi, mpirje dhe “thumbime” të duarve/këmbëve. Edhe folati dhe sidomos mangësia e hekurit ulin transportin e oksigjenit dhe përkeqësojnë ndjesinë e ftohtësisë. Analizat bazë si hemogramë, ferritinë, B12/folat ndihmojnë në sqarim dhe drejtim terapie.
