Rafti i qumështit sot nuk është më vetëm “bulmet”: bajame, tërshërë, sojë, bizele, oriz, kokosi… shumë njerëz po kalojnë te qumështi bimor për arsye shëndeti, etike apo thjesht shije.
Dietologia Dana Ellis Hunnes nga UCLA thotë se në supermarketin e saj ka më shumë lloje qumështesh bimore sesa qumësht lope dhe vetë preferon qumështin e tërshërës për kafe.
Ekspertët theksojnë se nuk ka “një” zgjedhje perfekte, varet nga nevojat e tua:
-do më shumë proteina?
-të intereson kalciumi?
-ke intolerancë ndaj laktozës?
-do shije më të lehtë e pak kalori?
Një studim i vitit 2025 nga Universiteti i Minesotës, që analizoi 219 qumështra bimore, gjeti se:
-përgjithësisht kanë më pak proteina dhe yndyra të ngopura se qumështi i lopës
-rreth 70% janë të pasuruara me kalcium dhe vitaminë D
-shpesh fortifikohen edhe me vitamina A dhe B12
Prandaj, është e domosdoshme të lexosh etiketën: jo çdo qumësht bimor ka të njëjtin nivel proteinash, kalciumi apo vitaminash.
A duhen parë me frikë vajrat e farave?
Shumë qumështra bimore kanë të shtuar vaj luledielli apo vajra të tjerë farash për kremozitet. Në rrjet qarkullojnë shpesh teori se këto vajra janë “toksikë”, por studimet nuk e mbështesin këtë alarm.
Sasia e vajit në një gotë qumësht bimor është e vogël dhe, sipas ekspertëve, nuk përbën rrezik, përveç nëse konsumohen sasi të mëdha çdo ditë.
Madje, vajrat bimore në përgjithësi lidhen me rrezik më të ulët për sëmundje të zemrës kur zëvendësojnë yndyrat shtazore si gjalpi.
Çfarë ofron çdo lloj qumështi bimor?
-Sojë: më i ngjashmi me qumështin e lopës për nga proteina; rekomandohet shpesh edhe për fëmijë si alternativë bimore. Përmban izoflavone me efekte të mundshme mbrojtëse për zemrën dhe disa sëmundje kronike.
-Tërshërë: shumë kremoz, i preferuar në kafe; ka më shumë fibra se shumica e qumështit bimor dhe mund të ketë veti anti-inflamatore. Shpesh përmban më shumë sheqer (sidomos versionet e ëmbëlsuara).
-Bajame: i lehtë, me pak kalori dhe i përshtatshëm për ata që duan të kontrollojnë sheqerin në gjak, sidomos në variant “unsweetened”. Ka pak proteina, por është zgjedhje e mirë kur nuk ke nevojë të marrësh shumë nga qumështi.
-Kokos: shumë i kremoz dhe i pasur në yndyra të ngopura, ndaj rekomandohet me masë. Mund të ketë komponime antioksiduese, por nuk është ideal për përdorim të përditshëm në sasi të mëdha.
-Oriz: shumë i butë, pa alergjenë të zakonshëm dhe i pasur me karbohidrate. Shumë i varfër në proteina, prandaj duhet kombinuar me burime të tjera proteinash. Duhet pak kujdes me sasitë te fëmijët për shkak të pranisë së mundshme të arsenikut nga vetë orizi.
-Të përzier (blended): kombinojnë proteina nga burime të ndryshme bimore (p.sh. bizele + tërshërë + sojë) dhe shpesh afrohen më shumë me teksturën e qumështit të lopës. Mund të jenë zgjedhje e mirë nëse kërkon më shumë proteina.
Qumështi që zgjedh nuk e përcakton vetëm shëndetin tënd, por mund ta plotësojë shumë mirë dietën nëse e zgjedh me mend:
-prefero vargjet “pa sheqer të shtuar”;
-shiko proteinat dhe kalciumin në etiketë;
-zgjidh atë që të pëlqen dhe i përshtatet trupit dhe stilit tënd të jetesës.
Në fund të ditës, filxhani yt qoftë me sojë, tërshërë apo bajame duhet të të bëjë të ndihesh mirë, jo i konfuzuar.
