Presidenti rus Vladimir Putin priti udhëheqës nga rreth 20 vende në Sheshin e Kuq të Moskës, me rastin e 80-vjetorit të fitores ndaj Gjermanisë naziste, në një ceremoni që u zhvillua nën hijen e luftës së vazhdueshme në Ukrainë dhe tensioneve të thella me Perëndimin.
Parada ushtarake, simbol i krenarisë kombëtare dhe i trashëgimisë së Luftës së Dytë Botërore për Rusinë, për të katërtin vit me radhë u mbajt në kushte të jashtëzakonshme sigurie, teksa konflikti në Ukrainë vijon dhe pozicionimi ndërkombëtar i Kremlinit është më i izoluar se kurrë.
Armëpushimi i shpallur, shkeljet e raportuara
Putin kishte urdhëruar një armëpushim tre-ditor, nga 8 deri më 10 maj, për të nderuar përkujtimin historik. Por sipas autoriteteve ukrainase, armëpushimi u shkel qindra herë nga forcat ruse përgjatë vijës së frontit. Në rajonet Kherson dhe Dnipropetrovsk u raportuan sulme me dronë dhe plagosje të civilëve, duke hedhur dyshime mbi qëllimin e vërtetë të nismës.
Ministria ruse e Mbrojtjes mohoi akuzat, duke theksuar se respekton “rreptësisht” armëpushimin dhe po “reagon” vetëm ndaj provokimeve nga ana ukrainase.
Обстановка на Красной площади за несколько минут до начала парада.
Видео: ТАСС/Ruptly pic.twitter.com/Gpcn8k1W1u
— ТАСС (@tass_agency) May 9, 2025
Parada dhe përplasjet diplomatike
Ngjarja kulmore ishte parada ushtarake pranë Kremlinit, ku Putin u drejtua si një udhëheqës në kohë lufte, duke përshëndetur pjesëmarrësit ndërkombëtarë, mes të cilëve presidenti i Kinës, Xi Jinping, ai i Brazilit, Luiz Inácio Lula da Silva, dhe liderët e disa vendeve të afërta me Moskën, përfshirë Bjellorusinë, Kazakistanin, Kubën, Venezuelën, Serbinë dhe Bosnjën (përmes Milorad Dodik). Në kontrast të thellë, asnjë udhëheqës nga vendet perëndimore nuk mori pjesë në ceremoni.
Pjesëmarrja e liderëve të huaj u përdor nga Kremlini për të demonstruar se Rusia nuk është e izoluar globalisht, megjithatë mungesa e Perëndimit dhe thellimi i aleancës me Kinën nënvizon realitetin e ri gjeopolitik të vendit.
Një kujtim i kthyer në propagandë
Putin vazhdon të përdorë përkujtimin e fitores mbi nazizmin si një instrument ideologjik për të justifikuar pushtimin e Ukrainës, duke e paraqitur atë si një “mision për denazifikim” dhe mbrojtje të vlerave historike. Aktualisht, Rusia kontrollon rreth 20% të territorit ukrainas, ndërsa lufta ka hyrë në vitin e saj të tretë pa një zgjidhje në horizont.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka quajtur këtë përkujtim “paradë gënjeshtrash”, duke akuzuar Putinin për përdorimin e kujtesës historike në funksion të propagandës dhe legjitimimit të agresionit.
Reagimet ndërkombëtare: Sanksione dhe drejtësi për krimet e luftës
Ndërkohë që Moska kremton, Perëndimi intensifikon presionin. Bashkimi Evropian njoftoi krijimin e një gjykate të posaçme për ndjekjen penale të “krimeve të agresionit rus”, ndërsa Mbretëria e Bashkuar shpalli sanksione të reja ndaj të ashtuquajturës “flotë fantazmë” të Rusisë, që përdoret për eksportin e naftës në kundërshtim me embargon.
Presidenti amerikan Donald Trump bëri një deklaratë të papritur, duke kërkuar një “armëpushim të pakushtëzuar” 30-ditor, por komentet e tij nuk janë shoqëruar me hapa konkretë diplomatikë nga Uashingtoni zyrtar.
Masa të rrepta sigurie dhe pjesëmarrje e kufizuar
Frika nga sulmet ukrainase ka ndikuar në organizimin e ngjarjeve. Disa rajone ruse, si Krasnodari, kanë anuluar paradat lokale. Në Moskë, autoritetet kanë vendosur masa të rrepta sigurie, përfshirë ndërprerje të aksesit në internet dhe përdorimin e sistemeve të mbrojtjes kundër dronëve. Në paradë morën pjesë edhe trupa të huaja nga 13 vende, mes tyre Kina, Egjipti dhe Vietnami.
