Presidenti amerikan, Donald Trump foli për hapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe qarkullimin që ka filluar të ndodhë në një postim në Truth Social, duke thënë se disa anije, të ngarkuara me naftë, po largohen nga rruga detare.
Në të njëjtën kohë, në një përpjekje për t’iu përgjigjur shqetësimeve në rritje të pronarëve të anijeve në lidhje me ekzistencën e minave, ai tha se ka kalime në ngushticë që janë të sigurta.
“Anijet po fillojnë të largohen nga Ngushtica e Hormuzit, shumë prej të cilave janë të ngarkuara me naftë. Ato po ndjekin “arterien” jugore, e cila është plotësisht e sigurt dhe e paprekur. Ka edhe rrugë të tjera!!!”, tha ai.
Irani nuk do t’u ngarkojë pagesëanijeve që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit për 60 ditë, raportoi agjencia iraniane e lajmeve Fars, duke cituar një burim të njohur me çështjen, por synon të vendosë tarifa pas kësaj periudhe. Sipas agjencisë iraniane, formulimi përfundimtar njeh në mënyrë të qartë rolin e Iranit dhe Omanit në menaxhimin e ardhshëm të shërbimeve të transportit detar në Ngushticën e Hormuzit.
Sipas të njëjtit burim, Uashingtoni pranon për herë të parë të drejtën e Teheranit për të vendosur tarifa për shërbimet që lidhen me lundrimin në kalimin strategjik detar. “Irani do t’u lejojë anijeve të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit falas vetëm për 60 ditë”, thuhet në raport. Pas 60 ditëve, Teherani planifikon të gjenerojë të ardhura nga kalimi i anijeve duke ofruar shërbime sigurie dhe transporti detar. Fars nuk specifikoi se kur saktësisht do të hynte në fuqi kjo marrëveshje.
“Domethënë, SHBA-të madje kanë rënë dakord me vetë idenë e vendosjes së tarifave”, vuri në dukje media iraniane. Sipas agjencisë, teksti i memorandumit iraniano-amerikan përcakton që lundrimi në Ngushticën e Hormuzit do të rregullohet nga Irani dhe Omani. Fars raporton se Teherani shtoi një klauzolë mbi vendosjen e tarifave të shërbimeve detare në marrëveshjen kornizë me SHBA-në pak para njoftimit të saj.
“Në momentet e fundit të negociatave, teksti i memorandumit u ndryshua për të nxjerrë në pah qartë dhe në mënyrë eksplicite çështjen e sovranitetit iranian dhe omanian mbi Ngushticën e Hormuzit. Përdorimi i termit ‘shërbime detare’ do të thotë që SHBA-të kanë pranuar që tarifat do t’i paguhen Iranit”, shtoi ai.
Shpallja e marrëveshjes midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për t’i dhënë fund luftës solli lehtësim të menjëhershëm në tregjet ndërkombëtare. Çmimet e naftës ranë, investitorët nxituan të nënvlerësonin një ulje të tensioneve dhe ekonomia globale dukej se po merrte frymë përsëri pas muajsh pasigurie.
Megjithatë, pas optimizmit të reagimeve të para, realiteti po rezulton të jetë shumë më kompleks. Marrëveshja mund të ketë vënë frena në përballjen ushtarake, por kjo nuk do të thotë që normaliteti rikthehet automatikisht në tregtinë globale, tregjet e energjisë dhe transportin detar.
Për shumë analistë, testi i vërtetë fillon tani. Gati 600 anije mbeten të palëvizshme në Gjirin Persik, ndërsa qindra të tjera presin jashtë portës së hyrjes së saj. Analistët, pronarët e anijeve, siguruesit dhe tregtarët paralajmërojnë se kthimi në normalitet nuk do të jetë as i menjëhershëm dhe as i lehtë.
Kriza paraprake nuk shkaktoi vetëm ndërprerje në rrjedhat e energjisë. Kjo krijoi modele të reja tregtare, rriti kostot e transportit, ndryshoi strategjitë e prokurimit dhe detyroi shumë vende të kërkonin burime alternative furnizimi. Kjo është arsyeja pse tregu po i afrohet me kujdes hapave të parë pas marrëveshjes.
