Hemoglobina është një proteinë që ndodhet në qelizat e kuqe të gjakut dhe ka rolin e transportimit të oksigjenit nga mushkëritë në të gjithë trupin. Ndonjëherë nivelet e hemoglobinës mund të bien shumë poshtë normales. Ka shumë arsye që mund të shkaktojnë hemoglobinë të ulët, duke filluar nga sëmundje të ndryshme deri tek mungesat ushqyese.
Çfarë është hemoglobina e ulët?
Hemoglobina është thelbësore që trupi të marrë oksigjenin e nevojshëm për funksionimin normal. Kur niveli i hemoglobinës është i ulët, organizmi nuk furnizohet mjaftueshëm me oksigjen. Hemoglobina e ulët zbulohet zakonisht përmes një analize gjaku që quhet testi i hemoglobinës, i cili shpesh është pjesë e analizës së plotë të gjakut (CBC). Vlerat normale të hemoglobinës tek të rriturit zakonisht janë:
Grupi
g/dL
g/L
Meshkuj të rritur
13.8 – 17.2
138 – 172
Femra të rritura
12.1 – 15.1
121 – 151
Çdo vlerë nën këto nivele konsiderohet hemoglobinë e ulët.
A mund të jetë e rrezikshme hemoglobina e ulët?
Hemoglobina e ulët nuk është gjithmonë urgjencë mjekësore, por në raste të rënda mund të bëhet shumë e rrezikshme. Për shembull, nivelet nën 5.0 g/dL mund të çojnë në dështim të zemrës ose edhe vdekje. Nivelet nën 6.5 g/dL konsiderohen potencialisht kërcënuese për jetën.
Çfarë e shkakton hemoglobinën e ulët?
Hemoglobina e ulët shpesh lidhet me aneminë, një gjendje ku trupi ka më pak qeliza të kuqe të shëndetshme se normalisht. Shkaku më i zakonshëm është mungesa e hekurit, pasi hekuri nevojitet për prodhimin e hemoglobinës. Kjo quhet anemi nga mungesa e hekurit.
Lloje të tjera të anemisë përfshijnë:
- anemia pernicioze, kur trupi nuk përthith vitaminën B12
- anemia hemolitike, kur qelizat e kuqe shkatërrohen më shpejt sesa prodhohen
Shkaqe të tjera të hemoglobinës së ulët janë:
- gjakderdhja ose humbja e gjakut
- kanceret si leukemia, limfoma dhe mieloma multiple
- sëmundjet kronike të veshkave
- mungesa e acidit folik ose vitaminës B12
- hipotiroidizmi
- sëmundjet e mëlçisë
- kequshqyerja
- sindroma mielodisplastike
- sarkoidoza
- anemia drapërocitare dhe sëmundje të tjera gjenetike
- lupusi
- talasemia
- sasia e tepërt e ujit në trup
Edhe trajtimet kundër kancerit, si kimioterapia dhe radioterapia, mund të ndikojnë në uljen e hemoglobinës.
Si ndihet një person me hemoglobinë të ulët?
Disa persona mund të mos kenë simptoma të dukshme, sidomos nëse niveli është vetëm pak i ulët. Megjithatë, me kalimin e kohës ose në raste më serioze, mund të shfaqen simptoma si:
- marramendje ose të fikët
- dobësi muskulore
- lodhje
- lëkurë e zbehtë
- dhimbje koke
- rrahje të shpejta të zemrës
- vështirësi në përqendrim
Si trajtohet hemoglobina e ulët?
Trajtimi varet nga shkaku që e ka shkaktuar problemin.
Disa nga trajtimet përfshijnë:
Transfuzioni i gjakut
Kur hemoglobina është shumë e ulët për shkak të humbjes së gjakut, mund të nevojitet transfuzion gjaku.
Suplementet me vitamina dhe hekur
Nëse shkaku është mungesa ushqyese, mjeku mund të rekomandojë:
- hekur
- vitaminë B12
- acid folik
Zakonisht nivelet përmirësohen pas 6–8 javësh trajtimi.
Infuzione intravenoze (IV)
Disa persona mund të kenë nevojë për hekur ose vitaminë B12 përmes serumit për të rritur nivelet më shpejt.
Transplanti i palcës së kockës
Në rastet kur hemoglobina e ulët shkaktohet nga kanceret e gjakut, mund të kërkohet transplant i palcës së kockës. Nëse shkaku është një sëmundje kronike, trajtimi fokusohet tek kontrolli i asaj sëmundjeje.
A mund të parandalohet hemoglobina e ulët?
Jo gjithmonë mund të parandalohet, sidomos kur shkaktohet nga gjakderdhje ose sëmundje. Megjithatë, në rastet që lidhen me ushqimin, një dietë e pasur me hekur dhe vitaminë B12 mund të ndihmojë shumë.
- Ushqime që ndihmojnë në rritjen e hemoglobinës
- mish viçi
- peshk i yndyrshëm
- pulë dhe gjeldeti
- perime me gjethe jeshile si spinaqi dhe kale
- fruta të thata si kajsitë e thata
- drithëra të pasuruara me hekur
- fasule dhe thjerrëza
- tofu dhe produkte soje
Për të përthithur më mirë hekurin nga ushqimet bimore, rekomandohet konsumimi i tyre bashkë me ushqime të pasura me vitaminë C si:
- agrumet
- manaferrat
- domatet
Mjeku mund të rekomandojë gjithashtu suplemente ushqimore me hekur, vitaminë B12 ose acid folik.
