Disa ndryshime në shikim janë pjesë normale e procesit të plakjes, ndërsa të tjera mund të lidhen me probleme shëndetësore ose me zgjedhje jo të shëndetshme të stilit të jetesës, si pirja e duhanit.
Me kalimin e viteve, shikimi mund të ndryshojë për disa arsye, si:
-ulja e fleksibilitetit të thjerrëzës së syrit
-reduktimi i prodhimit të lotëve dhe tharja e syve
-ndryshime në substancën xhelatinoze brenda syrit
-grumbullimi i lëngjeve në dhomat e syrit
-errësimi i thjerrëzës
-rënia e qepallave
-dëmtimi i kornesë ose i retinës
Si funksionon shikimi?
Për të kuptuar më mirë këto ndryshime, duhet të dimë se si funksionon shikimi.
Drita hyn në sy përmes Kornea, një ind transparent në pjesën e përparme të syrit. Forma dhe trashësia e saj përcaktojnë mënyrën se si përkulen rrezet e dritës për t’u fokusuar në Retina, indin e ndjeshëm ndaj dritës në pjesën e pasme të syrit.
Sipas Dr. Alket Koroshi, pas kalimit nëpër korne, drita hyn përmes Bebëza, hapja e vogël në qendër të pjesës së ngjyrosur të syrit që quhet Irisi. Irisi kontrollon sasinë e dritës që hyn në sy duke ndryshuar madhësinë e bebëzës.
Më pas drita kalon përmes Thjerrëza e syrit, e cila ndihmon në fokusimin e mëtejshëm të saj. Në fund, drita përqendrohet në retinë dhe shndërrohet në sinjale elektrike që dërgohen në tru përmes Nervi optik.
Problemet më të zakonshme të shikimit me moshën:
Presbiopia
Presbiopia është rënia e aftësisë së syrit për të fokusuar objektet e afërta, për shkak të humbjes së elasticitetit të thjerrëzës. Zakonisht shfaqet pas moshës 40 vjeç dhe mund të shkaktojë vështirësi në lexim ose në shikimin e objekteve të afërta. Zakonisht korrigjohet me syze leximi ose bifokale.
Katarakta
Katarakta është turbullimi i thjerrëzës së syrit, që bën që shikimi të bëhet i paqartë ose i zbehur. Trajtimi më efektiv është operacioni, gjatë të cilit thjerrëza e dëmtuar zëvendësohet me një lente artificiale.
Glaukoma
Glaukoma është një sëmundje serioze që lidhet me rritjen e presionit brenda syrit. Nëse nuk trajtohet, mund të dëmtojë Nervi optik dhe të çojë në humbje të përhershme të shikimit. Trajtimi mund të përfshijë medikamente ose ndërhyrje kirurgjikale.
Sytë e thatë
Sytë e thatë ndodhin kur gjëndrat e lotit prodhojnë më pak lot. Kjo mund të shkaktojë ndjesi djegieje, lodhje dhe rritje të rrezikut për infeksione. Zakonisht trajtohet me pika lubrifikuese ose lot artificial.
“Mizat” para syve
“Floaters” janë njolla të vogla që duken sikur lëvizin në fushën e shikimit, sidomos në dritë të fortë. Edhe pse shpesh janë të padëmshme, nëse shfaqen papritur së bashku me ndezje drite mund të jenë shenjë e një problemi serioz si shkëputja e retinës.
“Degjenerimi makular” i lidhur me moshën
Degjenerimi makular i lidhur me moshën ndodh kur dëmtohet një pjesë e retinës e quajtur Makula. Kjo gjendje mund të ndikojë në shikimin qendror dhe të vështirësojë leximin, drejtimin e makinës apo njohjen e fytyrave.
Kontrollet e rregullta te mjeku okulist dhe një stil jetese i shëndetshëm janë thelbësore për të ruajtur shikimin sa më gjatë.
